Enigma*

Чакхе:
<<Цул т1аьхьа, дуккха а шераш девлча, Бисанин к1анта, Бижис qлира Х1атига:

-Деллахь, Хантоти, хьо х1инца й=оккха а хиллера, хьо ц1ахь 1ийча а х1орш лара а бийр бара
дохнаца, хаза ц1а а яхна, хьайн могашалла а ларьеш, к1едачу охьа а юьжуш, мерза х1ума а
юуш яккха езара ахь хьайн хан, -аьлла.

-Деллахь, Бижи, ца лела хьуна со, - qлира Х1атис, - ас дечух х1орш хьалхабевр бара бохуш-м.
Х1етте а, вог1учу хьеша-дена а, лучу сискална а, вонна а, диканна а х1орш нахал г1ийла ма
хилхьара бохуш, д1аг1ерта-кх, -аьлла.

Ламчохь вог1у-воьду стаг наггахь бен ца кхочура, баттахь цхьаъ, я шиъ. Х1атин шо даьлча кхочу
волчу хьешана а кечам хуьлура бина. Х1атина дуьне хьийзаш дуйла а ца хаьара, хи дукхох дуйла а
ца хаьара лаьттал. Х1атина цк`а веана хьаша кхин вуха ца ван тарлойла хаьара. Х1ати цо д1ахьон
долчу дашах кхоьрура. Х1атина дика дош дезара шен к1ентех.Шена х1умма а дезаш а ца хилла хиллера
д1ахьаьжча цхьа масех метр к1айн кисий, боккха акха т1улггий бен.
Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург. Нехан дош. Кхин х1умма а.>>

1988шо.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Маржа я1! Ойла ечунна ма ойла ян дешнаш ду х1орш "масех метр кисий, боккха акха т1улггий бен"...
Ма дукха ду оцу х1уманан ойла ца ен адамаш.Ма доккха жам1 ду оцу дийцаран чакхенехь Мусас динарг. Х1ун ду лаьттахь адамах дуьсург? Цо шех лаьцна ала дитина дош. Х1ун ду цо д1ахьондерг? Дуьненан даьхнех х1умма а. Амма ша дина вондерг а диканиг а хьур ду цо д1а Дална хьалха охьадилла, шен мел хилла 1алашо а, шен мел хилла тоба а, ша мел йина 1амал а.
Маржа Хантотин оьзда г1иллакхаш, ма д1адовлуш лаьтта шу тахана! Ма мехала ца хета шу дукхачу нахана. Ма хийцадели кху дуьненчохь х1уманан мах хадор. Маьхза хилларг мехала хуьлуш, мехала долчуьн мах ца хеташ.
Дуьне, ма дика ду-кх хьан ЛАКХАРА КХЕЛАХО волуш.
Муса! Дала аьтто бойла хьан иштта дийцарш тхуна яздан.

__________________
Вместо одного придёт десять!

Хантоти

Энигма, серло а, бода а къасталуш ма яй со, Дала мукълахь!)
Ас шун тидам бо мелла а хан ю, хаза болх беш дохку шу кхучохь!
Дела реза хуьлда) Хантоти ц1е а йолуш кху чу а ца йог1уш муха 1ийр яра со? ))

__________________
"Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург.
Нехан дош. Кхин х1умма а..." (с)

Dodam

__________________
".. хьо бара уггаре боккха сан тамаша,
хьо яра уггаре йоккха сан къайле..." (с)

Хантоти

Dodam, дeрa цa хaaр сунa-м из Мусaйн дeнaнa хиллий! Ас-м х1инццa и сaйн сурт хуьйцур ду!

__________________
"Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург.
Нехан дош. Кхин х1умма а..." (с)

Dodam

__________________
".. хьо бара уггаре боккха сан тамаша,
хьо яра уггаре йоккха сан къайле..." (с)

Dodam

__________________
".. хьо бара уггаре боккха сан тамаша,
хьо яра уггаре йоккха сан къайле..." (с)

Хантоти

Dodam, суна цуьнан ц1е-м ца хаа... Г1ойт1ар яхархо ю бах-кх иза, 120 шо сов хан а йолуш. Мел хаза а ю, юй, боккъала а?) Дала дукха яхайойла иза!

__________________
"Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург.
Нехан дош. Кхин х1умма а..." (с)

Хантоти

Со жимма кху чохь 1а йоллу, дийцарш а доьшуш. "Буо" т1ера д1айолалур ю со)

__________________
"Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург.
Нехан дош. Кхин х1умма а..." (с)

Dodam

__________________
".. хьо бара уггаре боккха сан тамаша,
хьо яра уггаре йоккха сан къайле..." (с)

Хантоти

"...Массарна а еза Овтархан Юсупах йисна йолу зуда. Массара а къуьйсу. Массо а йига гIерта, бертахь я бертаза.
Iуспин Къаьхьира - наха когаш хьалха вина ву олучу - ядайо тIаьххьар а, бIаьста хьаьжкIашна хьалхара асар деш йоллучуьра.
Юха шолгIачу Iуьйранна цIа а ялайо, цунна ваша хила дуй а бууш.
Къаьхьир шен сте ян гIурту Масарх цу бусса.
Масара ша Юсупан а яцара сте, олу.
Къаьхьир ца кхета.
"ТIаккха Масара дуьйцу:
«Цкъа гурара яьллачу барзо нелана кхин кIелонаш ца йо хьуна, Масар. Иза херсешна теба. Цкъа речIано къийлинчу лечано а ца юьллу куьйранна моха, хьозанна бен.
Дуьненна кур бетташ, ламанан аьрзу санна, кху дийне кхаьчна долу вай, куралла ян лам боцчу аренан муьжгичо, дацой санна, човхийна, вайн хьацарна ял тухуш, охьаховшийна тахана. Вай леш ду хIинца, «со-ас» аьлла, бIаьштиг тIepa куй тIехьа татта бакъо йоцуш.
Шен лайна ши некъ буьту тоьллачо: гуттар а балхана саттийна буккъий, ша санна болу лай деборрий.
Ткъа лена тIаьххьара дуьсу «доьналла» - шех терра болу лай кхин дуьненчу ца бахар, шел тоьллачунна бацо.
Хьан сибатаххий, сайн доьналлеххий къахетта ялийнера ас хьо, Масар. ТIаккха вайшинна къа деца, хууш-гушшехь мостагIчунна букъ сетто лай дуьненчу а баьхна, дIадахча!
Цу тIaьххьарчу, мискачу «доьналлица» вала лаьара суна, Масар, иштта сайца хьо лойла а. Нагахь, реза яцахь, некъ маьрша а бу хьуна соьгахьара.
Цул сов, вай деба аьлла девлла а ма дацара кху дуьненчу, дуьххьара хьох Хьава а, сох Адам а хуьлуш, xIapa дуьне вайна девзича!
Суна бIаьрсица еза лаьара хьо, Масар, ойланца хьеста а хьоьстуш... Суна хьох сайн ХIайкал хуьлийла лаьара, айса цIенна Iалаш а дина, Далла дуьxьал хьон долу...»
- Со т1аккха реза хилира цуьнца, Къаьхьир. Со Юсупа тешийра. Суна хиира, цхьаволчу къонахчуьнга яха ца яхча а, яла яха мегар дуйла. Иза Юсуп вара, - Масар соцу.
Къаьхьир вист ца хуьлу. Къуьдано кIур бо готтачу оти чохь. ТIаккха Къаьхьир, Iийна-а, цхьа хан яьллачу хенахь вистхуьлу, Масарна бIаьра а ца хьажалуш:
- ХIета, даха хIун деш, мича собарца дехира шуьша, ва Масар? Бехк ма биллалахь, иштта юьхьза хаттарна!
- Юсупа Iуьйранна, малх схьакхеташ, кора дуьхьал а хаайой, чIаба йора суна, Къаьхьир. Юха сарахь, малх чубузуш, иштта дIа а йостура, - олу Масара.
«ЭхI», - долу Къаьхьиран кийрара, кхин дош а ца алалуш.
Юха дикка Iийча вистхуьлу, нийсса Масаран бIаьра а хьожий:
- Овтархан Юсупа шен сте ца йинчу хьох сте ян сан xIeттe а мах ца кхочу, Масар. Айхьа Юсупан дина сий Дала дойла хьан... Со ваша а леци-кх ахь таханчул тIаьхьа! -Iуспин Къаьхьира шен ден цIа дIакхетайо Масар цу Iуьйранна..."


Маржа я1, хьо зама... шу къонахийн амалш... шу оьзда йо1арий... Я Аллах1, собар лолахь тхуна кху харц дуьненах йоьхьк1айн чекдовлла!!!

__________________
"Цуьнан бахам кхин хиллера, нехан дашца т1аьхьа буьсург.
Нехан дош. Кхин х1умма а..." (с)