Carolina

бубен м жирг1а; бить в ~ - жирг1а етта

бубенцы мн. горгалеш

бублик м чкъург

бубнить несов. разг. г1ам-г1им дан; ~ се*бе под нос - ша-шен мера к1ел

г1ам-г1им дан

бубновый, -ая, -ое черойн; ~ валет - черойн салти

бубны мн. разг. (ед. ~а ж) черо, ц1ен б1аьрг[аш]; король бубен - черойн паччахь

бугай м обл. буг1а

бугор м гу

бугорок м (возвышенность) гу; (на чём-л.) гуьзалг

бугристый, -ая, -ое гунаш долу

буддизм м рел. буддизм (Китайхь, Японехь, Индокитайхь долу дин) буддийский, -ая, -ое буддийн

буддист м буддист

будет I. 3 л. ед. ч. буд. вр. от быть; 2. в знач. нареч.: ~ тебе! -тоьур ду хьуна!;

~ с него! - тоьур ду цунна!

будильник м самавоккху сахьт; поставить ~ на шесть часов - самавоккху сахьт ялханна xloттo

будить несов. 1) кого самадаккха 2) что в ком, перен. перев. побуд. формой глаго*ла; ~ совесть - эхь хетийта

будка ж бутка; сторожевая ~ - хехойн бутка

будни мн. 1) (не праздничный день) гуттаре 2) перен. (обыденная жизнь) гуттаре

будний: ~ день гуттарлера де

будничный, -ая, -ое, буднишний, -яя, ее гуттарлера; ~ая работа- гуттарлера болх; ~ая еда- гуттарлера даар

будоражить несов., кого-что, разг. карзахдаха

будоражиться несов. разг. карзахдала

будто 1. союз санна; смотрит, ~ живой - схьахьоьжу, дийна волуш санна; уверяет, ~ сам видел - тешалла до, шена гича санна 2. частица 1) (кажется) [схьа]хетарехь; ты мне ~ этого не говорил - ахь соьга, хетарехь, и ца элира 2) вопр. санна; уж ~ ты так спешишь домой?- хьо ц1а ваха сиха волуш санна? ; как ~ [бы]- санна

будущий, -ая, -ее 1. хин долу, т1едог1у; ~ий месяц – т1ебог1у бутт; на ~ий год –т1едог1учу шарахь 2. в знач. сущ. ~ее с т1аьхье, хиндерг; счастливое ~ее - ирсе т1аьхье ; ~ее время грам.- йoгly хан

будущность ж [т1е]хиндерг; ~ города – г1алин т1аьхье; у него блестящая ~ -сирла т1аьхье йолуш ву иза

будь повел. от быть ; ~, что будет!- хирг хир!; ~ здоров! а) (пожелание) могуш лелийла хьо!; б) (при чиханье) хайра!; ~ готов! - кийча хила!

буза ж (напиток) мохса

бузина ж бот. ч1ижарг1а; чёрная ~ - г1ундалг1и

бузотёр м, ~ка ж прост, девнча

буй м мор. буй (гомхе я бойнаш йоьг1на меттиг гойту билгало)

буйвол м гомаш-буг1а

буйволица ж гомаш

буйный, -ая, -ое 1) дера, аьрха; ~ ветер- аьрха мох; ~ нрав - аьрха амал 2) (быстрый) чехка; ~ рост чехка кхиар ; ~ Терек - дера (или буьрса) Терк

буйство с архалла

буйствовать несов. аьрха лела (или хила)

бук м поп

бука м и ж разг. (пугало) б1оба

букашка ж са долу х1ума

буква ж элп; прописная (или заглавная или большая) ~ -доккха элп; строчная (или маленькая) ~ - жима элп

буквально нареч. 1) (дословно) ма-дарра; перевести ~- ма-дарра гоч дан 2) (дей*ствительно, на самом деле) ма-дарра аьлча; он не имеет ~ ни одной свободной минуты - ма-дарра аьлча, цхьа минот а мукъа яц цуьнан

буквальный, -ая, -ое ма-дарра; ~ый перевод - ма-дарра гоч; в ~ом смысле слова - ма-дарра долчу маь1нехь

букварь м абат

буквенный, -ая, -ое элпийн; ~ое изобра*жение - элпийн гайтамаш

букет м курс; ~ цветов - зезагийн курс

букинист м букинист (лелийначу я, ширчу книгашца махбархо)

букинистический, -ая, -ое букинистически; ~ магазин - букинистически туька

буковый, -ая, -ое попан; ~ лес - попан хьун

букса ж тех. букса

буксир м 1) (судно) буксир (бурам текхо кема) 2) (канат) буксир (тlаьхьатосу трос); тянуть ~ом - буксирца текхо ; взять ко*го-л. на ~ -цхьаъ буксирца такхо

буксирный, -ая, -ое буксиран; ~ паро*ход -буксиран хикема

буксировать несов., что т1аьхьатаса

буксировка ж т1аьхьатасар

буксовать несов. хьийзаш латта, буксо*вать дан

булава ж чхьонкар

булавка ж хьалха буллу маха; англий*ская ~ - ингалсан маха

булавочный, -ая, -ое механ; с ~ую го*ловку- механ коьрттал; ~ый укол -маха 1оттар

буланый, -ая, -ое 1ожа; ~ая лошадь - 1ожа говр

булат м уст. 1) (сталь) болат 2) (клинок) шаьлта

булка ж булка; сдобные ~и - мерза булканаш

булочная ж сурсатийн туька

бултых разг.: ~ в воду – ч1охх-аьлла хи чуэккха

бултыхаться несов. разг.: ~ в воде - хи чу керча

бултыхнуться однокр. разг.: ~ в воду - хи чу эккха

булыжник м т1улг

булыжный, -ая, -ое т1улг биллина; ~ая мостовая – т1улг биллина урамнекъ

буль-буль звукоподр. булкъ-булкъ

бульвар м бульвар

бульварный, -ая, -ое 1) бульваран 2) перен. сийсаза; ~ роман - сийсаза роман

бульдог м бульдог (ж1аьлин тайна)

бульдозер м бульдозер (латта тoттy трактор)

бульдозерист м бульдозерист, бульдозерхо

бульканье с булкъ-булкъ бахар

булькать несов. булкъ-булкъ баха

булькнуть однокр. булкъ ала

бульон м чорпа; куриный ~ - котаман чорпа

бум м разг. неодобр. (шумиха) гlap-гloвгla

бумага ж кехат; папиросная ~а - цигаьркан кехат; писчая ~а - йозанан кехат; ценные ~и - деза (или мехала) кехаташ

бумажка ж 1) уменьш. кехатан цуьрг 2) разг. кехат; пятирублёвая ~- пхеа соьман кехат

бумажник м бумаьштиг

бумажный, -ая, -ое кехатан; ~ая фаб*рика - кехатан фабрика; ~ые деньги -кеха*тан ахча ; ~ая волокита - кехатийн татигота

бумазейный, -ая, -ое бумзин; ~ое платье - бумзин коч

бумазея ж бумзи

бункер м кхимар, бункер; ~ для угля – к1ора бухку кхимар; ~ комбайна -комбайнан кхимар

бункеровать несов., что кхимар чу дохка

бункеровка ж кхимар чу дохкар

бунт м бунт

бунтарский, -ая, -ое бунтхойн, бунтхочун; ~ дух - бунтхочун са бунтарство с бунт айар

бунтарь м бунтхо

бунтовать несов. бунт ян (или айа)

бунтовщик м, ~ца ж бунтхо

бур м тех. бур (буру туху инструмент)

бурав м буру

буравить несов., что буру хьийзо

буран м дарц

бурда ж разг. буркъаш

бурдюк м кит

буревестник м зоол. буревестник (олхазаран ц1е) ; ~ революции -революцин бу*ревестник

бурелом м кегъелла дечигаш

бурение с буру тохар

буреть несов. бора хила

буржуа м нескл. буржуа, буржуй

буржуазия ж буржуази; мелкая ~ - къен буржуази; крупная ~ - хьоле буржуази

буржуазно-демократический, -ая, -ое бур*жуазин-демократин

буржуазный, -ая, -ое буржуазин; ~ые партии - буржуазин партеш

бурильный, -ая, -ое буру туху; ~ая машина - буру туху машина бурильщик м, ~ца ж бурутохархо

бурить несов., что буру детта; ~ нефтя*ную скважину - мехкадаьттанна буру детта

бурка ж верта

бурки т.к. мн. (обувь) б1оржамаш

буркнуть однокр. бур-бур ала

бурлак м бурлак (мацах: хикеманашна воьжна лело стаг)

бурливый, -ая, -ое карзахдаьлла; ~ые волны - карзахъевлла тулг1еш

бурлить несов.: море ~т – х1орд карзахбаьлла

бурный, -ая, -ое 1) (о море) буьрса, кар*захдаьлла 2) (быстрый) тж. перен. чехка; ~ая река - чехка хи; ~ый рост промыш*ленности - промышленностан чехка кхиар 3) перен. (сильный) ч1ог1а; ~ый спор – ч1ог1а къовсам; ~ые аплодисменты – ч1ог1а т1араш деттар

буровик м бурутохархо

буровой, -ая, -ое I. буру туху; ~ая выш*ка - буру туху вышка; ~ой инструмент - бу*ру туху инструмент; ~ой участок - буру туху меттиг; ~ой мастер - буру туху говзанча 2. в знач. сущ. ~ая ж вышка

бурун м 1) (волна) бурун (чопанан тулг1е) 2) (барханы) бурун, г1амарш

бурунный, -ая, -ое: ~ая степь - г1амарийн аре

бурчать несов. разг. 1) (говорить не*внятно) бур-бур дан 2) в животе ~ит -чуьйраш къекъа

бурый, -ая, -ое бора; ~ медведь - бора ча

бурьян м къух, яраш

буря ж (буран) дарц; (ураган) шайт1анан мох; песчаная ~ -г1амаран дарц; пыльная ~ - ченан дарц ; ~ негодования - реза цахиларан к1урк1амани

бурятский, -ая, -ое бурятийн; ~ язык -бурятийн мотт

буряты мн. (ед. ~т м, ~тка ж бурят) буряташ

бусина, бусинка ж туьти

бусы мн. туьтеш

бутафория ж бутафори (пьеса xloттo сценин г1ирс; витринашкахь товаран метта xloттo х1ума)

бутафорский, -ая, -ое бутафорин

бутерброд м бутерброд, цастар; ~ с икрой - 1ов йиллина бутерброд бутон м силам

бутсы мн. (ед. ~а ж) бутсаш (футболах ловзуш юху мачаш)

бутуз м разг. бупп1аз

бутылка ж шиша

бутылочный, -ая, -ое шишанан; ~ое пиво- шишанан йий ; ~ый цвет –таь11ина-баьццара бос

бутыль ж доккха шиша

буфер м буфер (д1акхетар малден г1ирс)

буферный, -ая, -ое буферан ; ~ое го*сударство - буфферни пачхьалкх буфет м в разн. знач. буфет

буфетчик м, ~ца ж буфетхо

бух 1. межд. звукоподр. (о звуке) б1ов, бов 2. в знач. сказ. прост. (о падении): ~ в яму – г1апп-аьлла ор чу воьжи

буханка ж буханка (кепа тоьхна бепиг)

бухать несов. разг. б1ов (или бов) баха; ~ют пушки - яккхийчу тоьпаша бов боху

бухаться несов. разг. б1ов дан

бухгалтер м бухгалтер

бухгалтерия ж бухгалтери

бухгалтерский, -ая, -ое бухгалтерин; ~ учёт - бухгалтерин хьесап

бухнуть несов. 1.(разбухать) деста; де*рево ~ет от сырости - дечиг еста т1уналла 2. однокр. разг. б1ов (или бов) ала

бухнуться однокр. разг. охьакхета, чу кхета; ~ в канаву - саьнгар чу кхета

бухта ж бухта (хикеманаш лаьтта айма)

бухты-барахты разг.: сделать что-л. с ~ - хьапар-чупар аьлла цхьа х1ума дан

буча ж прост. 1алаг1ожа; поднять ~у - 1алаг1ожа айа

бушевать несов. прям. и перен. карзахдала; море ~ло – х1орд карзахбаьллера

бушлат м бушлат (матросийн исхарин куртка)

буян м разг. чуьраваьлларг

буянить несов. разг. чуьрадала

бы (б) частица — яханчу хенан хандешнашца цхьаьнакхете саттамаш бо:

1) хи*ла тарлурш долу дар билгалдеш -хьара; я поехал бы, если бы было время - со г1yp вара, йиш хиллехьара 2) г1иллакхехь хила лууш =хьара; ты прилёг бы - аг1орвалахьара хьо 3) дацардош «не» юкъа а далош =хьара; если бы не намекнули, ему бы не дога*даться - хьаха ца динехьара, дага а дог1ур дацара цунна

бывало вводин. сл. деца хьуна; (иногда) наггахь (юкъадало дош); сядет, ~, и нач*нёт рассказывать - охьа а хуий, деца хьуна, волалора дийца; в молодости, ~, он охо*тился на волков - жимчохь, наггахь, берзалошна талла оьхура иза

бывалый, -ая, -ое х1уманаш гина, лелла, х1уманаш лайна; ~ солдат – х1уманаш лайна салти

бывать несов. хила; ~ет и так - иштта а хуьлу; он часто ~ет в театре - и кест-кеста театрехь хуьлу; вечером я всегда ~ю дома - сарахь гуттар ц1ахь хуьлу со ; как ни в чём не ~ло – х1умма а ца хилча санна

бывший, -ая, -ее хилла; ~ директор - хилла директор

бык м сту ; взять ~а за рога - катоьхна г1уллакх д1адоло; здоров как ~ -буг1а санна могуш; упёрся как ~ вир санна юхаг1ерта

бык м (опора моста) ког

былина ж илли, былина

былинка ж хелиг

было частица доьлла; пошёл ~, но остановился – д1аваха а воьлла сецира

былой, -ая, -ое 1. д1адаьлла; ~ое время – д1аяьлла зама; ~ая слава –д1адаьлла сий 2. в знач. сущ. ~ое с хилларг; вспомнить ~ое - хилларг дагалеца

быль ж хилларг; это не сказка, а ~ иза туьйра дац, хилларг ду

быльё с: ~м поросло – д1адахна д1адаьлла

быстрина ж чехкалла

быстроглазый, -ая, -ое - б1аьрг чехка; ~ая девушка – б1аьрг чехка йо1

быстрокрылый, -ая, -ое – т1ам сиха; ~ая птица – т1ам сиха олхазар быстроногий, -ая, -ое ког маса

быстрота ж чехкалла, сихалла, масалла

быстроходный, -ая, -ое чехка лела, сиха лела, маса лела; ~ое судно -чехка лела кема; ~ый комбайн - маса лела комбайн

быстрый, -ая, -ое 1) (скорый) сиха, чех*ка, маса; ~ое вращение - чехка хьийзар; ~о (нареч.) бегать - сиха вада 2) (происходящий в короткое время)- сиха, чехка; ~ый рост промышленности - промышленностан чехка кхиар

быт м дахар; новый ~ керла дахар; в ~у - дахарехь

бытие с филос. хилам; ~ определяет сознание - хиламо билгалбоккху кхетам

бытность ж уст.: в ~ мою в городе - со г1алахь волуш

бытовать несов. [долуш] хила; эти сло*ва ~уют в языке - и дешнаш маттахь долуш ду

бытовой, -ая, -ое дахаран; ~ые усло*вия - дахаран хьелаш; ~ой роман -дахаран роман

быть несов. 1) в разн. знач. хила; я буду дома - со ц1ахь хир ву; не было свободного времени - мукъа хан яцара; у него был сын - цуьнан к1ант хилла; заседание будет зав*тра - кхеташо кхана хир ю 2) (в составном сказуемом; в настоящем времени опускает*ся) хила; вечер был тёплый -суьйре йовха яра; он будет студентом - и студент хир ву ; что будет то будет - хирг хир; должно ~ хила мега; см. тж. есть

бычачий, -ья, -ье, бычий, -ья, -ье стеран; бычачья кожа - стеран не1

бычок 1 м (молодой бык) cтapгla

бюджет м бюджет (стеган я организацин билггалчу ханна д1едог1учун-д1адоьдучун х1оттийна ларам, смета); ~ семьи - доьзалан бюджет

бюджетный, -ая, -ое бюджетан

бюллетень м в разн. знач. бюллетень (1 юкъараллин маь1нехь долчу х1уманан боцца хаам; 2 рожаза арахоьцучу литературан ц1е; 3. харжамийн кехат; 4 цомгуш хиларна мукъавуьту кехат)

бюро 1 с нескл. в разн. знач. бюро; спра*вочное ~ - хаттараллин бюро

бюро 2 с нескл. (стол) бюро (йозанан белхаш бен я кехаташ ларден стол)

бюрократ м, ~ка ж бюрократ, татиготанча

бюрократизм м бюрократизм

бюрократический, -ая, -ое бюрократиче*ски; ~ий строй - бюрократически д1ах1оттам; ~ая машина - бюрократи*чески машина

бюст м 1) (скульптура) бюст (доьхка я накха ма-барра дина стеган коьртан сурт); ~ героя - турпалхочун бюст 2) (грудь) накха (зударийн) бюстгальтер м бюстгалтер

бязевый, -ая, -ое боьзан

бязь ж боз

Carolina

В



в (во) предлог 1. с вин. и предл. п. 1) (при указании направления «куда?», «во что?») чу или суф. -е, -а, -га (местн.-направ. п.); (при указании места «где?», «в чём?») суф. =хь (местн. п.), передаётся тж. им. паде*жом + долу, реже послелогом чохь; войти в комнату – ц1а чу вала; пойти в театр - те*атре ваха; завернуть во что-л. - цхьана x1yмана юкъа хьарчо; вступить в партию - парте вала; в комнате – ц1а чохь; жить в Крыму - Гирмехь ваха; бумаги лежат в ящике - кехаташ 1охку яьшки чохь; учить*ся в университете - университетехь деша; состоять в комиссии - комиссехь хила 2) (при обозначении времени): часа - даьлча; дня недели - дийнахь или суф. =ехь, =ахь; месяца - суф. =ехь, = ахь; года - суф. =ахь, реже =а; в пять часов - пхи сахьт даьлча; в полдень - делккъехь; в полночь - буьйсанан юккъехь; во вторник - шинарин дийнахь; в сентябре- сентябрехь; в семидесятом году - кхузткъе уьтталг1ачу шарахь; в прошлом году - стохка 3) (при обозначении качества, свойства, вида) передаётся им. падежом +долу, суф. =ера, = хь; тетрадь в клетку - клеткаш йолу тетрадь; он был в пальто - иза пальто юьйхина вара; комедия в трёх актах - кхаа актехь комеди 2. с вин. п. 1) (через) суф. =а, =хула; смотреть в бинокль - турмала хьежа; глядеть в окно - корехула хьежа 2) (ради, для) суф. =хьама, передаёт*ся тж. инфинитивом; (в качестве, в виде) передаётся причастием, дат. падежом; сказать в подтверждение - цхьа х1ума ч1аг1деш ала; поставить в пример - масална эца 3)(при указании на сходство) суф. =х (вещ.п.); характером в отца - амал дечух тера ю 4)(при обозначении размера, веса и т. п.) передаётся им. падежом; мороз в три гра*дуса - кхо градус шело; весом в пять килограммов - оьзча пхи килограмм 5) (при ука*зании на игру) суф. =х (вещ. п.); играть в шахматы - шахматехь ловза 3. с предл. п.(при обозначении расстояния); передаётся им. падежом; в двух километрах от города – г1алара ши километр

в=(во», въе) приставка 1) (обозначающая действие, направленное вовнутрь) чу = , мас.: входить - чувала, вбежать - чудада, вбить - чутоха, вдохнуть - xlo чуоза 2) (при глаго*лах на -ся) дикка, мас.: всмотреться -дикка хьажа; вслушаться - дикка ладог1а

вагон м вагон

вагонетка ж вагонетка

вагоновожатый м вагонлелорхо

вагоноремонтный, -ая, -ое вагонаш таен

вагоностроительный, -ая, -ое вагонаш ен; ~ завод - вагонаш ен завод важничать несов. разг. курадийла, дола хета

важно 1. нареч. кура 2. в знач. сказ. ла*дам хила; ему это ~ знать - цунна и хаар ладам болуш ду

важность ж 1) (значительность) ладаме (или лараме) хилар; дело государственной ~ти - пачхьалкхан лараме г1уллакх 2) (над*менность) куралла; говорить с ~тью - кура дийца

важный, -ая, -ое 1) (значительный) ла*даме, лараме; ~ый вопрос- лараме г1уллакх 2) разг. (высокопоставленный) деза; ~ая персона веза хьаькам 3) (высокомерный) кура; говорить с ~ым видом - курачу

кепехь дийца

ваза ж ваза, кхаба

вазелин м вазелин

вайнахи тк. мн. собир. (чеченцы и ингу*ши) вайнах

вайнахский, -ая, -ое вайнехан; ~ие обычаи - вайнехан г1иллакхаш

вакансия ж ваканси (г1уллакхехь мукъаяьлла меттиг); открылась ~ - ваканси яьлла

вакантный, -ая, -ое вакансин; ~а должность - вакансин меттиг

вакса ж вакса (мачийн 1аьржа хьакхар)

вакуум м физ., тех. вакуум, яьссалла

вакцина ж мед. вакцина; противооспенная ~ - морзгалийн вакцина

вал 1 м 1) (насыпь) вал; крепостной ~ - г1алин вал; на ~у - вал т1ехь 2) (волна) тулг1е ; огневой ~ - ц1еран б1ог1ам

вал 2 м тех. вал, г1уй; мельничный ~ - хьеран вал

валежник м ж1олам; собирать ~ - ж1оламаш лахьо

валенки мн (ед. ~ок м) валенкаш

валерьяна ж бот. дегаорам

валерьянка ж разг. дегаораман хи

валерьяновый, -ая, -ое дегаораман; ~ы капли - дегаораман хи

валет м (карта) салти, эриг; бубновый ~- биъсабарин салти

валить 1 несов. 1) кого-что херцо охьадетта; ветер валит деревья - махо охьадоьтту дитташ 2) что, разг. (беспорядочно сваливать в одно место) охьадахка охьадассо 3) что на кого, перен. разг. т1едожо; ~ вину на кого-л. -бехк цхьанна т1ебожо

валить 2 несов. разг. хьалха, тийса; из трубы ~л дым - туьнкалга чухула к1ур| туьйсура; народ ~ит по улицам- нах хьолху урамашкахула

валиться несов. херца, охьаэга; ~ набок – аг1оркхета; ~ из рук - карара охьаэга; ~ с ног от усталости – к1адделла охьаэга; с треском валились деревья - татанца охьаоьгура дитташ

валкий, -ая, -ое телха; ~ое судно - телх кема ; ни шатко, ни ~о погов.- я дика а, я вон а

валовой, -ая, -ое дерриг; ~ доход – берриг пайда

валок м с.-х. кес

валом: валить ~ разг. цхьабосса д1ахьалха, т1етаттадала

валун м тарх

вальс м (танец) вальс[-хелхар]; (музыка) вальс[-ийш]

вальсировать несов. вальс вала

вальцевать несов., что, тех. вальцевать дан; ~ железо - эчиг вальцевать дан

вальцовка ж I. (действие) вальцевать дар, вальцовка яр 2. (машина) вальцевать eн машина

вальцовщик м вальцаш йийриг

вальцовый, -ая, -ое вальцан; ~ая мель*ница - вальцан хьера

валюта ж в разн. знач. валюта (цхьана пачхьалкхан ахча лоруш лело барам; цхьано пачхьалкхехь лела; кхечу пачхьалкхан ахча) золотая ~ -дашо валюта

валютный, -ая, -ое валютин

валяльный, -ая, -ое: ~ое производство- дато производство; ~ая машина -дато ма*шина

валяльщик м даторхо

валяние с датор

валяный, -ая, -ое датийна; ~ые сапоги - валенкаш

валять несов. 1) кого-что керчо; ~ в сне*гу- лайла керчо 2) что (сбивать) дато; ~ войлок- б1егаг ято 3): валяй[те]! прост.- яхийта! ; ~ дурака - 1овдал лела

валяться несов. керча, 1илла; ~ в пыли - ченала керча; ~ на постели - меттахь 1илла; на полу валяется бумага –ц1енкъахь 1уьллу кехат

вам дат. п. от вы шуна; к ~ шуьга (местн. п.); разрешите обратиться к ~ с вопросом - хаттар дала бакъо лойша шайга; благодаря ~ я остался жив - шу (им. п.) бахьана долуш висира со дийна

вами тв. п. от вы: рисунок сделан ~? - сурт аша (эрг. п.) диллина?; я ~ до*волен - со шуна (дат. п.) реза ву; с ~ шуьца (твор. п.); под ~ облака - мархаш ю шуна (дат. п.) к1ел[ахь]; я зайду за ~ - со шу (им. п.) дига чувог1ур ву; перед ~ - шуна (дат. п.) хьалха; над ~ - шуна т1ехь

вампир м 1) фольк. убар 2) зоол. бирдолаг

ванилин м ванилин (ванильца хуьлу хьожа йог1у х1ума)

ваниль ж ваниль (стом, орамат)

ванна ж в разн. знач. ванна; принять ~у - ванни чохь лийча ; солнечные ~ы- маьлхан ваннаш

ванный: ~ая комната или ~ая ж ваннин ц1а

ваппи м нескл. ваьппи (житель горной Ингушетии)

вар м к1о

варвар м. 1) (невежественный человек) жех1ал стаг 2) (жестокий человек) варвар, къиза стаг

варварский, -ая, -ое 1) (невежественный, некультурный) жех1ал 2) (жестокий, гру*бый) варварийн, къиза

варварство с 1) (невежество, бескультурье) жех1алалла 2) (жестокость, грубость) къизалла

варежки мн. (ед. ~а ж кара) каранаш

варенец м юрт

варение с (действие) кхехкор

вареники мн. (ед. вареник м куьрза) куьрзанаш

варёный, -ая, -ое кхехкийна; ~ое мясо - кхехкийна жижиг

варенье с варени; вишнёвое ~ - баьллийн варени

вариант м вариант, кеп; проект в двух ~ах - шина кепара проект

вариация ж муз. вариаци; тема с ~ми - вариацеш йолу тема

варить несов., что 1) кхехко; мать варит суп - нанас чорпа кхехкайо; ~ мыло - саба кхехко 2) тех. (плавить) лало; ~ сталь- болат лало 3) тех. (сваривать) [автогенаца] эвна дан, [автогенаца] вовшахлато ;голо*ва варит- коьрто болх дика бо; желудок ва*рит- зорхо кхача охьу

вариться несов. 1) кхехка; суп варится чорпа кхехка 2) тех.(плавиться) лала

варка ж 1) кхехкор 2) тех. лалор

варьировать несов., что [кеп] хийца

варьироваться несов. [кеп] хийцадала

вас 1) род. п. от вы шун; с отриц.— им. п.; в сравнит. оборотах— сравнит. п.; в сочет. с предлогами местного значения перев. местными падежами; ~ там не было- шу цигахь дацара; мы сильнее ~- шул онда ду тхо; без ~- шу доцуш; для ~ -шуна (дат. п.); из-за ~ - шу (им. п.) бахьана до*луш; от ~- шуьгара (местн.-исх. п.); у ~ (имеется)- шуьгахь (местн. п.); это мы взяли у ~ - иза оха шуьгара схьаийцира 2) вин. п. от вы шу; я ~ искал- ас шу

лийхира; на ~ ложится обязанность - шуна (дат. п.) т1едужу декхара; про ~- шух (вещ. п.) лаьцна 3) предл. п. от вы: я о ~ спрашивал -ас шу хиттира; при ~ - шу (им. п.) долуш

василёк м бот. сендарг

вассал м ист. вассал

вассальный, -ая, -ое вассалаллин; ~ая зависимость - вассалаллин вазар

вата ж бамба; пальто на ~е - бамба биллина пальто

ватага ж разг. ж1уга; ~ ребятишек - берийн ж1уга

ватерлиния ж мор. ватерсиз

ватерпас м ватерпас, т1адам

ватерполист м, ~ка ж ватерполохо, ва*терполист

ватерполо с нескл. Спорт. ватерполо (хи т1ехь буьрканах ловзар)

ватин м бамба

ватник м аьхна куртка

ватный, -ая, -ое бамбин; ~ое одеяло - [бамбин] юрг1а

ватрушка ж к1алд-хьокхам

ватт м ватт; лампочка в сто ~ б1е ватт йолу лампа

вафельница ж вафлийн кеп

вафельный, -ая, -ое: ~ое полотенце- декъа гата

вафля ж вафля

вахта ж мор. вахта; перен. (дежурство) тж. г1азанчалла; на ~е мира - машаран вахтехь

вахтенный, -ая, -ое мор. 1.: ~ журнал вахтин тептар; ~ начальник - вахтин хьаькам 2. в знач. сущ. ~ м вахтерниг, вахтехь верг

вахтёр м вахтёр, хехо

ваш мест, притяж. м (~а ж, ~е с, ~и мн.) 1. шун; при вежливом обращении к одному лицу употр. мест. хьан «твой»; ~ дом - шун ц1енош; это ~е дело- иза хьан хьайн г1уллакх ду; не ~е дело! - и хьан г1уллакх дац!; как ~и дела? -шун г1уллакхаш муха ду?; на ~у долю - шун декъана; я получил Ваше письмо- хьан кехат схьакхечи соьга; по ~ему мнению - хьуна хетарехь 2. в знач. сказ. хьан хила; это всё ~е - xlapa деррига хьан ду 3. в знач. сущ. ~е с шуьниг; ~его мне не нужно- шуьниг суна ца оьшу 4. в знач. сущ. ~и мн. (родные) шуьнаш; ~и дома? - шуьнаш ц1ахь буй?; воля ваша- лаам хьайн бу хьан; ~а взяла! - шу тоьли!; я знаю это не хуже ~его - хьуначул дика хаьа суна иза

ваять несов., что, уст. суьрташ дан; ~ из камня –т1улгах суьрташ дан

вбегать несов., вбежать сов. чудада; он вбежал в комнату - иза ц1а чу ведира

вбить сов., что во что чутоха; ~ гвоздь в стену - хьостам пенах чу тоха ; ~ ко*му-л. что-л. в голову - цхьаъ цхьаьннан коьрта чу дижийта; ~ что-л. себе в голову - цхьаъ шен коьрта чу дижийта

вблизи нареч. юххе, улло, герга; ~ раздался крик - гергахь мохь белира; ~ от дома – ц1ийна улло; ~ от города – г1алина юххе

вбок нареч. aгlop; смотреть ~- aгlopхьежа

вбрасывание с спорт. чукхоссар

вброд нареч. гечох; перейти речку ~ - гечохула хих вала

вбросить сов., что, спорт. чукхосса; ~ мяч -буьрка чукхосса

вваливаться несов., ввалиться сов. 1) во что, разг. чукхета; ~ в яму- ор чу кхета 2) разг. (ворваться, вломиться); чуэккха; ~ в комнату –ц1а чу эккха 3) (стать впа*лым) чукхета; у больного ввалились щёки - лазархочун беснеш чукхетта

введение с 1. (действие) чудигар, чудалор; (напр. лекарств) чутохар; (использо*вание) юкъадалор, пайда эцар 2. (часть произведения) д1адолор; (отдел науки) д1адолор, долоран дакъа

ввезти сов., кого-что 1) (внутрь) чудахьа, чудан; (наверх) хьаладахьа, хьаладан 2) см. ввозить 2

ввек нареч. с отриц., разг. цкъа а; я ~ этого не забуду- цкъа а дицлур дац суна иза

ввергать несов., ввергнуть сов., кого-что во что - чудолла

вверить сов., кого-что кому тешна дита, дала; ~енное мне дело - сох тешна долу г1уллакх

ввернуть сов., ввёртывать несов., что чухьовзо; ~ лампочку- лампа чухьовзо ; ввернуть словечко - дош юкъакхосса

вверх нареч. ирх, хьала; ~ по лестнице - ламих ирх; ~ по Тереку- Теркаца хьала; бежать ~ - хьалаида; подниматься ~ хьалаэха ; ~ дном - бертал; руки ~! - куьйгаш ирх[дахийта]!

вверху нареч. лакхахь

ввести сов. 1) кого-что во что (привести) чудига, чудало; ~ войска в город -эскарш г1али чу дало 2) что во что (влить внутрь) [чу]тоха; ~ лекарство в организм – дег1а чу молханаш тоха 3) кого-что во что (ис*пользовать; внедрить) кжъадало, пайда эца; ~ в бой крупные силы - баккхий ницкъаш т1ам юкъа бало; ~ новую методику преподавания- хьехаран керла методика юкъаяло ;~ в расход - харже дало; ~ в заблуждение - тило; ~ в курс дела –г1уллакх довзийта; ~ во владение - доладерзо

ввиду предлог с род. п. (по причине че*го-л.) бахьана долуш; ~ этого - и бахьана долуш

ввинтить сов., ввинчивать несов., что во что д1ахьовзо, т1ехьовзо; ~ винт в сте*ну - винт пенах д1ахьовзо

ввод 1. (действие) 1) (вовнутрь) чудалор, чудигар 2) (включение в состав) юкъадалор 2. (устройство) чудалор; электрический ~ - ток чуялор

вводный, -ая, -ое 1) д1адоло; ~ая часть доклада- доклад д1айоло дакъа 2) грам.: ~ое слово- юкъадало дош; ~ое предло*жжение - юкъаяло предложени

ввоз м эк. чукхехьар; ~ товаров-товараш чукхехьар

ввозить несов. 1) см. ввезти 1; 2) что, эк. чукхехьа; ~ товары в страну- товараш пачхьалкха чу кхехьа

ввозный, -ая, -ое чудеана; (взимаемый за ввоз) чударан; ~ые пошлины -чударан ял

вволю нареч. разг. ма-дезза, ма-луъу; фруктов было ~- стоьмаш

ма-безза бара; наиграться ~ - ма-луъу ловза

ввосьмером нареч. барх1амма

ввысь нареч. ирх

ввязать сов. 1) что во что юкъа лаца; ~ в чулок синюю полоску- пазатна юккъе сийна аса лаца 2) кого-что во что, перен. разг. юкъадахийта, юкъадало, юкъа лаца; ~ в какое-л. дело - цхьана г1уллакха юкъа лаца

ввязаться сов., во что, разг. юкъадаха, юкъаэккха; ~ в разговор- къамела юкъа эккха; ~ в ссору - девнна юкъаэккха

вглубь нареч. к1орге; продвинуться ~ к1орге чудаха

вглядеться сов., вглядываться несов., в ко*го-что [леррина] хьажа; ~ в темноту- бодашка леррина хьажа

вгрызаться несов., вгрызться сов., в ко*го-что, разг. цергаш чуяхийта

вдаваться несов. см. вдаться; ~ться в рассуждения - ойланашка вожа; не ~ясь в подробности - коьрта доцург дуьтуш

вдавить сов., что во что чута1о; (про*гнуть) тж. чусатто

вдавиться сов. чута1а, чусатта

вдалеке нареч. генахь; ~ виднелась река - генахь гуш дара ах

вдали нареч. геннахь; ~ желтела пше*ница - геннахь можа гора к1а

вдаль нареч. генна; смотреть ~- генна хьежа

вдаться сов. чута1а, чудаха; залив глу*боко вдался в берег- айма бердана к1оргга чутаь1нера; см. тж. вдаваться

вдвинуть сов., что во что чухило, чутатта; ~ ящик стола - стоьлан г1утакх чутатта

вдвинуться сов., во что чухила, чутаттадала

вдвое нареч. 1) (в два раза) шозза; ~ сильнее - ницкъ шозза алсам болуш 2) (в два слоя) шалха; сложить лист ~ - кехат шалха дилла

вдвоём нареч. шиъ [цхьаьна]; мы ~ - тхойшиъ; вы ~ - шу шиъ; они ~- и шиъ; жить ~- шиъ цхьаьна ваха; мы пойдём ~ - тхойшиъ гlyp ву

вдвойне нареч. шалха; заплатить ~ - шал*ха мах бала

вдевать несов. см. вдеть

вдевятером нареч. иссамма, исс цхьаьна

вделать сов., вделывать несов., что во что чудилла, чух1отто; ~ камень в кольцо-ч1агара чу б1аьрг билла

вдесятеро нареч. уьттазза; ~ больше- уьттазза алсам

вдесятером нареч. иттамма, итт цхьаьна

вдеть сов., что во что чудилла, чудолла; ~ нитку в иголку- тай меха дилла; ~ ногу в стремя - ког луьйтан чу болла

вдобавок нареч. разг. цу т1е; ~ ко всему - цу доллучу т1е

вдова ж жеро, йисна зуда

вдоветь несов. (о женщине) жеро яла, йиса; (о мужчине) жеравала, виса

вдовец м жера-стаг, зуда елларг, виснарг

вдоволь нареч.. ма-дезза, ма-луъу; в кол*хозе всего ~ - колхозехь доллу х1ума ма-дезза ду

вдовство с жеролла

вдовый м жера, висна; ~ая ж жеро [йолу], йисна

вдогонку нареч. разг. т1аьхьа; послать письмо ~ - кехат т1аьхьа дахьийта; крик*нуть ~-т1аьхьа мохь тоха; побежать за кем-л. ~ - цхьанна т1аьхьадада

вдолбить сов., что в кого или кому, разг. чудилла; ~ в голову - коьрта чу дил*ла

вдоль нареч. и предлог с род. п. дохалла; распилить бревно ~- бохалла хенна херх хьакха; ~ по улице - урамехула; ~ дороги растут фруктовые деревья - некъан бохалла стоьмийн дитташ ду; ~ и поперёк - ирх а пурх а

вдох м са чуозар; сделать ~ са чуоза

вдохновение с дог ирах1оттар

вдохновенный, -ая, -ое иракарах1оьттина, дог ирах1оьттина; ~ поэт- дог ирах1оьттина поэт

вдохновитель м. ~ница ж дог иракарах1оттийнарг, иракарах1отторг

вдохновить сов., кого на что иракарах1отто, [дог] ирах1отто; ~ массы -халкъийн дегнаш ирах1отто; ~ кого-л. на подвиг - хьуьнарна цхьаъ иракарах1отто

вдохновиться несов., на что дог ирах1отта, дог иракарах1отта вдохнуть сов. 1) что [са] чуоза; ~ све*жий воздух - керла xlo чуоза 2) что в кого, перен. чудилла, дала

вдребезги нареч. дамардарц деш; раз*бить ~ - дамардарц дещ дохо ; ~ пьяный разг.- б1изваьлла вехна

вдруг нареч. 1. (неожиданно) ц1еххьана, ц1аьххьашха; ~ загремел гром- ц1еххьашха къевкъира стигал 2. в знач. частицы (а если) нагахь; а ~ он не приедет?- ткъа нагахь и ца ваг1ахь?

вдувание с мед. мох чутохар

вдуматься сов., во что ойла ян; ~ в смысл письма - кехато бохучун ойла ян

вдумчивый, -ая, -ое ойла ен; ~ый чело*век- ойла ен стаг; ~о (нареч.) писать- ойла еш яздан

вдунуть, вдуть сов., что во что дуса, чу-тоха; ~ воздух -мох чутоха вдыхание с [са] чуозар, са даккхар

вдыхать несов. см. вдохнуть

Carolina

вегетарианец м, ~ка ж дилхазахо

вегетарианский, -ая, -ое дилхаза; ~ая столовая -дилхазчу даарийн (или дилха доцу) столови; ~ая пища - дилхаза кхача

вегетарианство с дилхазалла (жижиг цадаар)

вегетативный, -ая, -ое вегетативни (ораматашний, дийнаташний кхачанна а, да*харна а оьшуш долу); ~ые органы -веге*тативни меженаш (ораматийн кхачанна а, дахарна а оьшу меженаш: орам, г1ад, г1аш)

вегетационный, -ая, -ое вегетации; ~ пе*риод - вегетацин мур

вегетация ж вегетаци (ораматийн кхиар а, дебар а)

ведать несов. 1) что, уст. хаа; не ~ет, что творит - ша дийриг х1ун ду а ца хаьа 2) чем дола дан; ~ть хозяйственной ча*стью учреждения – учреждениин бахаман декъан дола дан

ведение с долалла; быть в чьём-л. ~и - цхьаьннан долаллехь хила ; без моего ~я - суна ца хууш

ведение с лелор, д1адахьар; ~ судебного дела - суьдан г1уллакх лелор; ~ хозяйства - бахам лелор; ~ заседания - кхеташо д1аяхьар

ведёрный, -ая, -ое ведаран

ведома: с [моего] ~ - [суна] хууш; без [моего] ~ - [суна] ца хууш

ведомость ж 1) ведомость; платёжная ~- алапин ведомость 2) мн. ведомосташ

ведомственный, -ая, -ое ведомствон; ~ ые архивы - ведомствон архиваш

ведомство с ведомство; военное ~ - т1eман ведомство

ведомый, -ая, -ое 1. лело[ш долу]; ~ са*молёт - лело[ш долу] кема 2. в знач. сущ. ~ м лелорхо

ведро с ведар, чийлик ; дождь льёт как из ~а - серий санна дог1а дог1у

вёдро с обл. разг. хаза де

ведущий, -ая, -ее 1) (прич.): дорога, ~ая в лес - хьуьнах боьду некъ 2) тех. лело[ш долу]; ~ее колесо автомобиля - авто*мобиль лело чкъург 3) (идущий впереди) коьрта; ~ий самолёт - коьрта кема 4) перен. (руководящий) коьрта; ~ая роль- коьрта роль

ведь 1. союз ма; он лежит, ~ он ещё бо*леет - и 1уьллуш ву, цомгуш ма ву и х1инца а 2. частица усил. (же) ткъа, ма; ~ это всем известно - ткъа массарна а хууш ма ду иза; ~ я тебе тысячу раз говорил - эзарзза ма элира ас хьоьга иза

ведьма ж 1) фольк. г1ам, алмаз убар 2) перен., разг. алмаз

веер м мохтухург; ~ом в знач. нареч. з1енарийн кепахь

вежливость ж г1иллакхалла, к1еда-мерзалла

вежливый, -ая, -ое г1иллакхе, к1еда-мерза; ~ый человек- г1иллакхе стаг; ~ое обхождение – г1иллакхе хилар

везде нареч. массанхьа а; ~ побывать - массанхьа а кхача

вездесущий, -ая, -ее ирон. массанхьа а кхуьу

вездеход м вездеход (вочу некъийн ма*шина)

везти несов. 1) (от говорящего) кого - дало, дига; что -дахьа; (к говорящему) кого- схьадало; что -дан, дахьа; (вверх) кого -хьаладало, хьаладига; что- хьаладаладан, хьаладахьа; (вниз) кого -охьадало, охьадига; что -охьадан, охьадахьа; куда вы нас ~ёте?- мича дуьгу аша тхо? 2) безл., кому в чём тан; ему ~ёт в жизни - дахар тайна цунна

век м 1) (сто лет) б1ешо, оьмар; в двад*цатом ~е – ткъолг1а б1ешо; каменный ~ - т1улгийн б1ешо; средние ~а - юккъера б1ешераш; в ~ кибернетики - кибернетикин оьмарехь 2) (время жизни человека) оьмар; на моём ~у - сан оьмарехь ; на ~и веч*ные, на ~а - абда-абаделлац; ~ живи, ~ учись посл. - даим ваха, даим деша; в кои ~и - цхьа зама яьллачохь

веки мн. (ед. ~о с) б1аьрганег1арш; верхнее ~о - лакхара б1аьрганег1ар

вековой, -ая, -ое б1ешеран; ~ дуб – б1ешеран наж

вексель м вексель (билгалйинчу хенахь декхар д1атакха делла кехат)

веление с омра, лаам, пурба

велеть сов. и несов. (в прош. только сов.), кому-чему с неопр. ала, омра дан ала, пурба дала; он ~ёл мне сделать так - иштта де эллира цо соьга; ему не ~ят ку*рить - цунна цигаьрка оза пурба ца ло

великан м, ~ша ж д1уьт1а; фольк. вамп1ал

великий, -ая, -ое 1) сийлахь-доккха; ~ий человек - сийлахь-воккха стаг 2) (большой) доккха; его постигло ~ое горе - доккха вон деана цуьнга 3) т.к. кратк. ф. в знач. сказ., кому (о размере чего-л.) доккха хила; ботинки ему велики - батенкаш цунна яккхий ю; ве*ликие державы -яккхий пачхьалкхаш; от мала до ~а - жима а воккха а

великоват, -а, -о разг. кратк. ф. в знач. сказ. доккхо ду; костюм ему ~ -костюм цунна йоккхо ю

великовозрастный, -ая, -ое уст., ирон. хенара

великодержавный, -ая, -ое: ~ шовинизм яккхийчу пачхьалкхийн шовинизм

великодушие с догдикалла

великодушный, -ая, -ое дог дика; ~ че*ловек - дог дика стаг

великолепие с исбаьхьалла

великолепный, -ая, -ое 1) (прекрасный) исбаьхьа; ~ое здание - исбаьхьа ц1енош 2) (превосходный) гоьваьлла, т1ехдика; ~ый работник - т1ехдика белхахо

величавый, -ая, -ое сийлахь-доккха; ~ая поступь сийлахь-доккха болар

величайший, -ая, -ое превосх. ст. от великий т1ехдоккха; дело ~ей важности - т1ехбоккхачу ладамкн г1уллакх

величать несов. уст. 1) кого кем (назы*вать) ц1е яккха; как его ~ по батюшке?- ден ц1е х1ун ю ц1уьнан? 2) кого (чествовать) даздан, сий дан; ~ жениха с невестой - нуцций, нускаллий даздан

величествеиный, -ая, -ое инзара-доккха

величество с уст. возалла

величие с сийлахьалла ; мания ~я - сийлахь хиларан сурт х1иттар

величина ж 1) доккхалла; ~ площади - майданан йоккхалла; ~ комнаты- ц1ийнан доккхалла 2) мат., физ. йоккхалла; не*известные величины - билгалза яккхийллаш 3)перен. (о человеке) сийлахь-воккханиг
вело= вилиспет[ан] («вилиспет» маь1на долу чолхечу дешнийн шолг1а дакъа), мас.: велокамера - вилиспетан камера

велогонки мн. вилиспеташ хахкар

велогонщик м, ~ца ж вилиспет хахкархо

велодром м велодром

велосипед м вилиспет

велосипедист м, ~ка ж вилиспетхо

велосипедный, -ая, -ое вилиспетан; ~ое колесо- вилиспетан чкъург

вельвет м хут

вена ж анат. дегапха

венгерский, -ая, -ое венгрийн; ~ язык венгрийн мотт

венгры мн. (ед. венгр м, венгерка ж венгр) венграш

венерический, -ая, -ое венерологин; ~ие болезни - венерологин цамгарш

венец м 1) (корона) таж 2) перен. поэт. совг1ат; конец— делу ~ посл.- белхан совг1ат— чекхбалар 3) стр. г1ат (ц1енош деш ханнийн цхьа чкъор) ; идти под ~ - маре яха

веник м нуй

венозный, -ая, -ое дегапхенийн; ~ая кровь - дегапхенийн ц!ий

венок м кочар

вентилировать несов., что вентиляци ян, мох тоха

вентиль м тех. вентиль, пиллиг

вентилятор м вентилятор, мохтухург

вентиляционный, -ая, -ое мох туху

вентиляция ж 1. (проветривание) вен*тиляци 2. (устройство) вентиляци, мох тохар

венчание с 1) (коронование) таж тиллар 2) церк. мах бар

венчать несов. 1) кого (на царство) таж тилла; (возлагать венок) зезагаш дахка (или охка) 2) что, перен. высок, таж тилла; ко*нец венчает дело -чекхдаларо таж туьллу г1уллакхна 3) кого и кого с кем, церк. мах бан

венчаться несов. церк. мах бан

вепрь м нал

вера ж 1) тешар; ~а в людей - нахах тешар 2) рел. дин; мусульманская ~а -бусалбан дин ; служить ~ой и правдой - бакъ тешамца г1уллакх дан; принять что-л. на ~у - аларх тешна т1еэца

веранда ж уче; застеклённая ~ - ангалин уче

верба ж дак

верблюд м эмкал

верблюдица ж стен эмкал

верблюжатина ж эмкалан жижиг

верблюжатник м эмкалийн 1у

верблюжий, -ья, -ье эмкалан; ~ья шерсть - эмкалан т1apгla; ~ья колючка бот. - эмкалан ба1

верблюжонок м (мн. ~ата) эмкалан бекъа

вербовать несов., кого-что вербовать дан, вербовка ян, [балха] яздан; ~ рабочих - белхалой балха язбан

вербовка ж вербовать дар, вербовка

вербовочный, -ая, -ое вербовка ен; ~ пункт - вербовка ен пункт

вербовщик м вербовщик, вербовка йийриг

верёвка ж муш, чуха (для скота); т1ийриг (для белья, для перевязывания); бухка (плетёная из шерсти); обвязать ~ой - муш хьарчо ; вить ~и из кого -шена луъург цхьаннах дан

верёвочный, -ая, -ое муьшан; ~ая лест*ница - муьшан лами

вереница ж мог1а; ~ гусей – г1езийн мог1а

вереск м бот. вереск

веретено с 1) (для прядения) урчакх 2) тех. г1уй

верещать несов. ц1ийза; сверчок ~ит- цаьпцалг ц1ийза

верзила м и ж разг. ург1ал (куц доцуш лекха стаг)

верительный: ~ые грамоты дип. тешаллин грамоташ

верить несов. 1) кому-чему, в кого, во что теша; ~ другу –доттаг1чух теша; ~ каж*дому слову - xlopa дашах теша; не верю ни единому слову- цхьана а дашах ца теша; ~ в успех борьбы- къийсамехь тоьлург хиларх теша; ~ на слово - дашах теша; не ~ своим глазам (или ушам) - инзарваьлла шена гича а (или хезча а) ца теша 2) в кого (веро*вать) динах теша; не ~ в бога - дела хиларх ца теша

вериться несов. безл.: с трудом ~ся в это - хала [ду] цунах теша а; не ~ся - ца теша

вермишель ж гарзанаш; суп с ~лью - гарзанийн чорпа

вернее 1. сравн. ст. от верно и верный нийсо, нийсаха; это ~ - xlapa нийсаха ду 2. в знач. вводн. сл. аьлча а; напиши за*мётку, ~, очерк - заметка аьлча а, очерк язъе

вернисаж м вернисаж (исбаьхьаллин гайтамг толлуш хьажар я и де)

верно 1. нареч. (правильно) нийса хила; это ~ - иза нийса ду 2. в знач. вводн. сл. схьахетарехь; он, ~, не придёт - иза, схьахетарехь, вог1ур вац ; с подлинным ~ - бухаца нийса ду

верность ж 1) (правильность) нийса хилар; ~ ть перевода - гоч нийса хилар 2) (преданность) тешаме хилар; ~ть родине - даймахкана тешаме хилар; клясться ко*му-л. в ~ ти - цхьанна тешаме хиларна дуй баа

вернуть сов. 1) кого-что (взятое) юхадерзо, юхадала; ~ книгу - книга юхаерзо (или юхаяла) 2) что (восстановить) меттаxloттo; ~ [себе] здоровье -могушалла меттах1отто 3) кого-что (заставить вернуться) юхадало, юхадерзо; ~ с дороги - новкъара юхаверзо; ~ ребёнка домой - бер ц1а дерзо

вернуться сов. 1) юхадерза, юхадан; ~ до*мой - юха ц1а верза; ~ из отпуска -отпускера юхаван; ~ с пути - новкъара юхаверза 2) (восстановиться) юхадан; силы снова вер*нулись к нему - юха a гlopa деара цуьнга 3) к чему (вновь приняться за что-л.) т1е дерза; ~ к прерванной работе - юкъахбитинчу балха т1е верза

верный, -ая, -ое 1) (правильный) нийса; ~ая мысль- нийса ойла; ~ое решение - ний*са сацам 2) (преданный) тешаме; ~ый друг - тешаме доттаг1 3) (надёжный, прочный) тешаме, тешна, билггал; ~ый выигрыш - билггал кхаж балар

верование с динах тешар

веровать несов. динах теша

вероисповедание с динлелор; свобода ~я - динлелоран маьршо

вероломный, -ая, -ое тешнабехке; ~ый враг- тешнабехке мостаг1; ~о (нареч.) на*пасть - тешнабехкехь т1елата

вероломство с тешнабехк

вероотступник к м, ~ца ж уст. динах ваьлларг, дин д1атеснарг

вероотступничество с уст. дин д1атасар

вероятно 1. в знач. сказ. хила мегаш хила; это вполне ~ - иза хила меггаш ду 2. вводн.сл. схьахетарехь; сегодня, ~, будет дождь - тахана, схьахетарехь, дог1а доьлхур ду

вероятность ж хила тардалар; ~ть со*бытия –х1ума хила тардалар ; по всей ~ти -схьахетарехь; теория ~тей мат.- тардаларан теори

вероятный, -ая, -ое хила тарлу[ш долу]; вполне ~ случай - кхоччуш хила тарлу xlyма

версия ж верси (дуккха а тайпанарчу кхетамашха цхьаъ)

верста ж уст. чаккхарма (1,06 км); уви*деть за версту-х1уьч1ийн ч1алара дуьйна ган

верстак м верстак (дечка я аьчка пхьолан стол)

верстать несов., что, полигр. вёрстка ян (зорба аг1онашца нисдан); ~ газету- газетана вёрстка ян

вёрстка ж полигр. 1. (действие) верстка яр 2. (набор, листы) зорба

верстовой, -ая, -ое: ~ столб уст. чаккхармин б1ог1ам

вертел м ов (жижигдоттург)

вертеп м вертеп; разбойничий ~ - талорхойн вертеп

вертеть несов., что, чем хьийзо; ~ коле*со- чкъург хьийзо; ~ хвостом- ц1ога хьийзо

вертеться несов. хьийза; колесо вертится- чкъург хьийза; не вертись под ногами! - когаш к1ел ма хьийза!; он вертится здесь весь день- сорралц кхуза хьийза иза; не вертись, а говори правду- хьийза а ца хьийзош, бакъдерг схьадийца; ~ на стуле- г1анта т1ехь д1асахьийза; вертится на кончике языка - мета буьххье лаьтта; вер*чусь как белка в колесе - ц1е яьлча санна хьийза; как ни вертись- мел хьийзича а вертикаль ж вертикаль (нийса ирх сиз)

вертикальный, -ая, -ое ирх, вертикальни; ~ая линия - ирх сиз

вертлявый, -ая, -ое разг. синтем боцу; ~ ребёнок - синтем боцу бер вертолёт м вертолёт

вертолётный, -ая, -ое вертолётан; ~ая площадка - вертолётан майда

верующий, -ая, -ее тж. в знач. сущ. м и ж делах тешарг

верфь ж верфь (кеманаш ден, я ремонт ен меттиг)

верх м I) (верхняя часть) бохь; на ~у горы - ламанан боххьехь; забраться на са*мый ~ - уггар боххье вала; наполнить до ~а - бохь баьккхина дуза; по верху- т1ехула 2) (одежды) т1етухург; суконный ~ шубы - кетаран исхарин т1етухург 3) (лицевая сторона) бакъе 4) что, перен. (высшая сту*пень, вершина) лакхе; ~ мастерства - говзаллин лакхе 5) мн. ~и разг. (правящие круги) лакхара хьаькамаш; совещание в ~ах - лакхарчу хьаькамашлахь кхеташо ; одержать (или взять) ~ над кем-л.- цхьанна т1ежь толам баккха верхами нареч. разг. говрашкахь

верхний, -яя, -ее 1) лакхара; ~ий этаж дома – ц1енойн лакхара этаж; ~яя палата - лакхара палата 2): ~ее течение реки - хин лакхе 3) (об одежде) т1ехулара, т1ехула духу; ~ее платье – т1ехула юху коч 4) (о звуках) дуткъа

верховный, -ая, -ое лакхара; ~ая власть- лакхара 1едал

верховод м разг. тхьамда, куьйгалхо

верховодить несов., кем-чем, разг. куьйгалла дан, тхьамдалла лело

верховой 1, -ая, -ое 1. тlexyy; ~ая ло*шадь- т1ехуу говр; ~ая езда говрахь лелар 2. в знач. сущ. ~ой м бери; послать ~ого - бери вахийта

верховой 2, -ая, -ое 1. 1) (относящийся к верховьям реки) хин коьртера 2) (дующий поверху): ~ ветер - лакхенгара мох 2. в знач. сущ. ~ой м (на буровой) тlepaxo

верховье с корта; ~ реки - хин корта

верхогляд м разг. неодобр. т1ехулаверг

верхолаз м лакхенийн белхахо

верхом нареч. 1) (по верху) лакхенгахула, т1схула; ехать ~ - лакхенгахула ваха; доро*га идёт ~ -некъ т1ехула боьду 2) разг. (вы*ше краев) хи

ма-х1утту, барз баьккхина ; насыпать ~ - барз баьккхина дохка

верхом нареч. (на лошади) т1ехиъна, гов*рахь; (на человеке) гихь; (на предмете) т1ехиъна; поехать ~ - говрахь ваха; скакать ~ на палочке- т1е а хиъна г1аж хехка

верхушка ж 1) (вершина) бохь; ~и де*ревьев- диттийн баххьаш 2) разг. (правя*щая группа) лакхара хьаькамаш

вершина ж бохь (ламанан, диттан и. д1. кх.); горные ~ы - ламанан баххьаш ; ~а угла мат.- маь1иган бохь

вершитель м высок.: ~ судеб - урхалча

вершить несов., что, чем урхалла дан, кхочушдан; ~ все дела (или всеми делами) дерриге а г1уллакхийн урхалла дан

вершок м уст. вуьрша (4,4 см)

вес 1 м 1) дозалла; чистый ~ деккъа дозалла; ~ом в пять килограммов- пхи килограм еза; прибавить в ~е - дозалла т1екхета 2) перен. (влиятельность, авторитет) сий; человек с большим ~ом - доккха сий долу стаг ; на ~ золота - дешин мехала; прода*вать на вес - узуш дохка

вес 2 м: держать на ~у - кховдийна латто

веселеть несов. сакъерадала, самукъадала

веселить несов., кого-что самукъадаккха, сакъерадалийта

веселиться несов. сакъера, самукъадала

весело 1. нареч. самуъкане; ~ засмеяться- самукъане велавала 2. в знач. сказ, безл.: мне ~ -сан сакъерало

весёлость ж самукъадалар, самукъане хилар

весёлый, -ая, -ое самукъане, синкъераме; ~ый человек- самукъане стаг; ~ая комната - самукъане ц1а; ~ый спектакль- синкъераме спектакль

веселье с сакъерар, синкъерам

весельчак м разг. синкъераме стаг, са*мукъане стаг, синкъерамениг

весенний, -яя, -ее б1аьстенан; ~ие ка*никулы - б1аьстенан каникулаш

весить несов. оза; эта рыба ~т два кило*грамма - цу ч1еро ши килограмм узу

веский, -ая, -ое 1) (имеющий большой вес) деза; свинец— ~ металл -даш деза металл ду 2) (убедительный) доккха; ~ до*вод - доккха бахьана

весло с пийсиг; идти на вёслах - пийсиг хьокхуш даха

весна ж б1аьсте; наступила ~а – б1аьсте яьлла; ранней ~ой - б1аьстенан юьххьехь

весной, весною нареч. б1аьста; это было ~ - б1аьста дара иза

веснушки мн. (ед. ~а ж) [маьлхан] т1едарчий; с ~ами на лице - юьхь т1ехь т1едарчий а долуш

веснушчатый, -ая, -ое [маьлхан] т1едарчий долу; ~ое лицо – т1едарчий долу юьхь

весовой 1, -ая, -ое (продаваемый на вес) узу; ~ товар - узу товар

весовой 2 -ая, -ое (относящийся к весам) терзанан; ~сбор - терзанан ял

весовщик м, ~ца ж терзанча

весомый, -ая, -ое 1) (обладающий весом) деза, йозалла йолу 2) перен. (значимый) дикка, мехала

вести несов. 1) кого (сопровождать) дига (от говорящего); дало (к говорящему); хьаладало (вверх); охьадало (вниз); ~ ре*бёнка за руку- бер куьг лаьцна дига 2) кого-что (направлять движение) дига; ~ войска в бой -эскар т1аме дига 3) что (про*кладывать) дига, дилла; ~ шоссе на юг- шоссе къилбехьа бига 4) (иметь направ*ление) дига, даха; эта дорога ведёт в город- и некъ г1ала боьду 5) к чему, перен. (иметь какое-л. следствие) дала, хила; ложь к доб*ру не ведёт - аьшпех диканиг ца долу 6) что (заведовать чём-л.) лело; ~ хозяйство – бахам лело 7) что (управлять) лело; ~ ма*шину- машина лело ; он не умеет себя ~ - лела ца хаьа цунна; ~ борьбу - къийсам латто; ~ войну – т1ом бан; ~ переговоры - дагабовла; ~ переписку - кехаташ яздан

вестибюль м вестибюль (йоккха уче)

вестись несов. хила; ведутся мирные пере*говоры -машар буьйцуш бу; так издавна ведётся - хьалха дуьйна иштта схьадог1уш ду

вестник м 1) хаамча, хабарча 2) (издание) хаамаш; Вестник Академии наук - 1илманийн академии хаамаш

вестовой м воен. геланча

весть 1 ж (сообщение) кост, хаам; ~ о по*беде - толам баккхарх лаьцна хаам; радост*ная ~ - кхаъ ; пропасть без вести - доь доцуш ван

весть 2 разг.: бог весть- хьанна хаьа; не бог ~ что - дела воцчунна хуур доцург

весы мн. терза; аптекарские ~ - аптекин терза

весь мест. м (всего, всему, всем, обо всем; вся ж, всё с, все мн.) 1. дерриг; мир во всем мире - дерриг дуьненахь машар; всё лето он провёл в селе -ерриг аьхке юьртахь яьккхира цо 2. в знач. сущ. всё с дерриг; всё его радовало - доллучо (эрг. п.) воккха-вевора иза 3. в знач. сущ. все мн. массо а; все за одного, один за всех - массо а цхьаьнгахьа, ца1 массаьргахьа (местн.-направ. п.) ; всего хорошего - марша 1ойла; всё равно - башха а дац; во всех отношениях - массо а aгlop; лучше всего- массарал тоьлуш; преж*де всего -уггар хьалха; у него не все дома прост. - кхетам чохь вац и; берраш ц1ахь бац цуьнан; мальчик ~ в отца - ма-варра шен да ву к1ант; со всем тем, при всём том - цу доллучу т1е

весьма нареч. ч1ог1а; я ~ доволен - со ч1ог1а реза ву

ветвистый, -ая, -ое генаш долу, даьржина; ~ый дуб - генаш долу наж; ~ая пшеница - кан баьржина к1а

ветвиться несов. генаш хеца, га хеца

ветвь ж 1) (дерева) га 2) (линия родства) гара

ветер м мох; слабый ~ - г1ийла мох; под*нялся ~ - мох баьлла; идти по ветру (или за ветром)- мох хьоьокхучу aгlop ваха; против ветра - маха дьухьал; на ветру - махехь ; пу*стить по ветру- х1аллакдина д1адаккха; как ветром сдуло - хи чу боьжна т1улг санна ван; бросать слова на ~ - эрна бага етта; ищи ветра в поле - эрна леха; идти, куда ~ дует - массара дийрриг дан

ветеран м ветеран (дуккха а т1амехь лелла т1емало); ~ войны – т1еман ветеран; ~ы науки - 1илманан ветеранаш

ветеринар м ветеринар (ветеринарин говзанча)

ветеринария ж ветеринари (дийнаташна дарба лелоран 1илма)

ветеринарный, -ая, -ое ветеринарин; ~ врач - ветеринарин лор

ветерок м xlo

ветка ж га ; железнодорожная ~ - машин-некъан га

вето с нескл. вето (бехкам); наложить ~ - вето х1отто

ветошь ж собир. т1елхигаш, бехчалгаш

ветрено в знач. сказ. мох хила; сегодня ~ - тахана мох бу

ветреный, -ая, -ое 1) мох болу[ш]; сегодня ~ый день- тахана мох болуш де ду 2) перен. (легкомысленный) сила йоцу[ш], т1ехула; ~ая девушка - ойла йоцу йо1стаг

ветровой, -ая, -ое: ~ое стекло (автомо*биля) хьалхара ангали (машинан)

ветродвигатель м механ двигатель (механ ницкъаца лела двигатель)

ветряной, -ая, -ое механ; ~ая мельница- механ хьера

ветряный: ~ая оспа - хьара

ветхий, -ая, -ое тиша; ~ая одежда- тиша бедар; ~ое здание - тиша г1ишло

ветхость ж тишалла; прийти в ~ - тишдала

ветчина ж ветчина (дакъийна хьакхин жижиг)

ветшать несов. тишдала

веха ж 1) (вешка) мунда; поставить ~и на границе - дозанца мунданаш йoгla 2) чего, перен. мур; основные ~и русской истории - оьрсийн историн коьрта муьраш

вечер м в разн. знач. суьйре; тёплый ~- йовха суьйре; поздним ~ом -сарахь т1аьхьо; под ~ - суьйре юлуш; оставить на ~ - суьйренна дита; танцеваль*ный ~ - хелхарийн суьйре; добрый ~! - суьйре дика хуьйла хьан!; (с наступлением темноты) буьйса дика хуьйла хьан! — ответ: (мужчине) дукха вехийла хьо!; рел. далла везийла хьо!; (женщине) дукха ехпйла хьо!; рел. далла езийла хьо!; (не*скольким лицам) дукха дехийла шу!; рел. далла дезийла шу!

вечереть несов. садан; ~ет - са дов

вечеринка ж синкъерам

вечерний, -яя, -ее 1) суьйренан; ~яя газета - суьйренан газета 2) (праздничный) синкъерамехь юху; ~ее платье - синкъерамехь юху коч

вечером нареч. сарахь; поздно ~ - сарахь т1аьхьо; завтра ~ - кхана сарахь; сегодня ~ - тховса

вечно нареч. 1) (бесконечно, всегда) абаделлац 2) разг. (постоянно) даим; он ~ недоволен - даим реза воцуш ву иза

вечнозелёный, -ая, -ое гуттар сийна

вечность ж абаде; ~ без конца мус. фи*лос. - абаде; ~ без начала мус. филос.- азале ; ждать целую ~ - абаделлац хьоьжуш 1ан; кануть в ~ - доь доцуш дан

вечный, -ая, -ое 1) (бесконечный) даим; ~ые льды даим лаьтта шаш 2) разг. (по*стоянный) гуттар; ~ые споры - гуттар лаьт*та девнаш ; ~ое перо -авторучка

вешалка ж 1) (на одежде) лалам; при*шить ~у - лалам таса 2) (для одежды) бедаршъухкург; повесить пиджак на ~у - пинжак бедаршъухкурга т1е д1аолла; сдать пальто на ~у пальто - бедаршъухкучу д1аяла

вешать 1 несов. 1) что хьалаолла; ~ лам*пу- лампа хьалаолла 2) кого (казнить) ирхъолла ; ~ голову - корта олло

вешать 2 несов., кого-что ийза, оза; ~ то*вар - товар оза

вешаться несов. ирхъолладала ; ~ кому-л. на шею - цхьанна коча хьерча

вешний, -яя, -ее б1аьстенан; ~ие воды – б1аьстенан хиш

вещание с [радиочухула] къамел дар

вещать несов. (передавать по радио) [ра*диочухула] къамел дан

вещевой, -ая, -ое х1уманийн; ~ мешок – х1уманийн гали; ~ склад –х1уманийн склад

вещественный, -ая, -ое х1уманийн; ~ый мир филос. – х1уманийн дуьне; ~ый ущерб – х1уманийн зен; ~ое доказательство юр.- х1уманашца тешор

вещество с х1ума; взрывчатые ~а - лелха х1уманаш

вещий, -ая, -ее хиндерг хуу[ш аьлла]; ~ие слова - хиндерг хууш аьлла дешнаш

вещь ж х1ума; доставить вещи на вок*зал – х1уманаш вокзале д1акхачо; тёплые вещи - йовха х1уманаш; собрать вещи – х1уманаш схьагулън ; хорошо напи*санная ~ -дика язийна х1ума; называть вещи своими именами – х1уманийн ма-ярра ц1ераш яха; удивительная ~! - тамашийна х1ума!

веялка ж цаца, х1уц1андийриг

веяльщик м х1уц1андархо

веяние с 1. (действие) 1) (дуновение) мох тохар 2) с.-х. ц1андар 2. перен. (направле*ние, тенденция) хьажам; новые ~я в ис*кусстве - искусствон керла хьажам

веять несов. 1) (о ветре) хьекха; ветер веет - мох хьоькху 2) (резвеваться) леста; веют знамёна - байракхаш леста 3) что, с.-х. махе даккха, ирадог1а ; веет весной – б1аьстенга леста; веет прохладой - шело хьоькху

вживаться несов., вжиться сов., во что – д1адола

вз= (взо=, взъ=, вс=) приставка обозна*чающая: 1) движение вверх- хьала = , ирх=, т!е=, напр.: взбежать- хьаладала, взлететь - ирхъяха, взойти –т1едала 2) законченность действия—передаётся лексически, напр.: взболтать- кегадан

взад нареч.: ~ и вперёд – д1асалёла; ни ~ ни вперёд - я д1а а я схьа а доцуш

взаимность ж вовшийн хилар

взаимный, -ая, -ое вовшийн; ~ое дове*рие - вовшийн тешам хилар; ~ая помощь- вовшийн гlo дар; ~ая любовь - вовшийн дезар; ~о (нареч.) перпендикулярные прямые мат.- вовшийн перпендикулярни йолу

нийсанаш

взаимо= вовшийн, вовшех («вовшийн» боху маь1на долу чолхечу дешнийн хьалхара дакъа), мас.: взаимопомощь - вовшийн гlo дар

взаимовыгодный, -ая, -ое вовшийн пайденна [долу]

взаимовыручка ж вошийн гlo дар

взаимодействие с з1е хилар; ~ в бою пехоты и артиллерии – г1ашлойнний, артиллеринний т1амехь вовшашца з1е хилар

взаимодействовать несов. дозуш хила, даза

взаимозависимость ж [вовшех] дазар; ~ между промышленностью и сельским хозяй*ством -промышленностий, юьртан бахаммий вовшех дазар

взаимозависимый, -ая, -ое вовшех дозу

взаимоотношение с юкъаметтиг; у меня с ним хорошие ~я - сан цуьнца дика юкъа*меттиг ю

взаимопомощь ж вовшийн гlo дар; до*говор о дружбе и ~ -и доттаг1аллиххий, вов*шийн гlo дараххий лаьцна барт

взаимопонимание с [вовшех] кхетар; меж*ду нами достигнуто полное ~ - тхо дуьззина вовшех кхетта

взаимосвязь ж уьйр [хилар]; культурная ~ русского и чеченского народов- оьрсийнний, нохчийнний халкъийн культуран уьйр

взаймы нареч. юхалург; дать ~ денег - юхалург ахча дала; взять ~ -юхалург эца

взамен нареч. и предлог с род. п. метта; что вы дадите мне ~ [этого]?- [кхуьнан] метта х1ун лур ю аша суна?; взять одну книгу ~ другой - цхьана книгин метта кхиниг эца

взаперти нареч. чукъевлина, дог1а тоьхна; держать кого-л. ~ -цхьаъ чукъевлина латто ; жить ~ - чувоьлла ваха

взбаламутить сов. разг. 1) что (замутить) кегадан 2) кого (взволновать) питана таса

взбалмошный, -ая, -ое разг. [шен] амал иолу, [вон] амал йолу

взбегать несов., взбежать сов. дедда хьаладала, хьаладада; ~ по лестнице -лами т1ехула дедда хьаладала

взбелениться сов. разг. чуьрадала

взбесить сов., кого, разг. хьерадаккха

взбеситься сов. прям, и перен. разг. хьерадала; собака ~лась- ж1аьла хьерадаьлла; враг ~лся – мостаг1 хьераваьла

взбешённый, -ая, -ое хьерадаьлла

взбить сов., что 1) (сделать пышным) самсадаккха; ~ подушку- г1айба самсабаккха 2) (вспенить) кего; ~ яичные белки – к1айк х1оаш кего

взболтать сов., что ласто, кего; ~ мик*стуру перед употреблением - микстура малале кего

взборонить, взбороновать сов., что мекха баккха

взбрести сов. разг. хьала т1едала ; взбре*дёт же такое на ум - ишттаниг дата а дог1ий

взбудоражить сов., кого-что, разг. карзахдаккха; ~ всю семью - берриг доьзал карзахбаккха

взбудоражиться сов. разг. карзахдала; ~лось всё село- ерриг юрт карзахъелира

взбунтоваться сов. бунт [ай]ян

взбучка ж прост, уппаддаккхар; задать кому-л. ~у -цхьаъ уппадваккха

взваливать несов., взвалить сов., что на кого-что 1) (положить на спину) ги долла; ~ мешок на спину- гали ги долла 2) (сва*лить) т1едахийта; ~ вину на кого-л. - бехк цхьанна т1ебахийта 3) перен. (нагрузить) т1етатта; ~ всю работу на кого-л. - берриг болх цхьанна т1етатта

взвесить сов. 1) кого-что оза; (говорящему) схьаоза; (другому лицу) д1аоза; ~ товар товар - оза 2) что, перен. тидаме эца; ~ все обстоятельства - дерриг а тидаме эца

взвеситься сов. озадала

взвести сов. 1) что дула; ~ курок [ружья] топ юла 2) что на кого: ~ на кого-л. на*праслину- цхьанна доцург кхолла

взвизгивать несов. многокр. ц1ийза [ш хи*ла]

взвизгнуть сов. однако. ц1овза, ц1ог1а хьакха

взвинтить сов., взвинчивать несов., что, разг. дула; ~ цены - мехаш хьалабаха

взвиться сов. хьаьвззина ирхдала; орёл ~лся в нёбо - хьаьвззина стигала елира аьрзу

взвод 1 м дулар; курок на ~е- лаг дуьйлина ду ; на ~е (в опьянении) кеп хилла ву

взвод 2 м воен. взвод, звод

взводный м воен. зводаниг

взволнованный, -ая, -ое синтем байна; ~ вид - синтем байна гар

взволновать сов. 1) что (вызвать волны) ловзо 2) кого-что (встревожить) синтем байа; этот разговор ~л его- цу къамело синтем байира цуьнан

взволноваться сов. 1) (о море и т. п.) ловзадала 2) (встревожиться) синтем бан

взвыть сов. 1) (завыть—о собаке) yгla 2) (закричать) мохь хьакха; ~ от боли - лазийна мохь хьакха

взгляд м 1) (взор) б1аьрахьажар; суро*вый ~- буьрса б1аьрахьажар; бросить ~ - б1аьрахьажа 2) (точка зре*ния) ойла; расходиться во ~ах - ойланаш екъаяла; каковы его ~ы? - муха ю цуьнан ойланаш?; на мой ~ - суна хетарехь ; на взгляд – т1ехьажарехь; ему на взгляд лет тридцать –т1ехьажарехь ткъе итт шо ду цуьнан; влюбиться с первого ~а - дуьххьара б1аьрга гарх везавала

взглядывать несов., на. кого-что хьежа

взглянуть сов., на кого-что хьажа

взгромоздить сов., кого-что на что, разг. т1едаккха; ~ вещи на машину –х1уманаш машинна т1еяха

взгромоздиться сов., на что, разг. т1едала; ~ на верхнюю полку (в вагоне)- (вагон чохь) лакхарчу т1ег1а т1е вала

взгрустнуться сов. безл. разг. сагатдала; мне ~лось - сан са гатделла

вздёрнутый, -ая, -ое ирхдахийтина; ~ нос - ирхбахийтина мара

вздёрнуть сов. разг. 1) что озийна ирхдахийта 2) кого (повесить) ирхъолла; ~ на виселицу – танг1алкхаш т1ехь ирхъолла

вздор м разг. дош доцург; всё это ~ - и дерриг а дош доцург ду

вздорить несов., с кем, разг. эг1а

вздорный, -ая, -ое разг. 1) (нелепый) дош доцу, пайда боцу; ~ый слух - пайда боцу хабар 2) (сварливый) дукха луьн, бага етта; ~ая старуха- дукха луьн йоккха стаг

вздорожать сов. даздала

вздох м садаккхар; глубокий ~ - к1орггера садаккхар; до последнего ~а - са чохь мел ду; испустить последний ~ -т1аьххьара са даккхар

вздохнуть сов. са даккха; глубоко ~ - доккха са даккха; ~ свободно- паргг1ат са д1адала

вздремнуть сов. разг. наб озо, тхьовса; ~ часок - цхьана сохьтана д1атхьовса

вздрогнуть сов. дегадала, тохадала

вздумать сов., с неопр. дагадан; не ~й бежать!- вада дага ма даийталахь!

вздуматься сов., безл., кому с неопр. разг. дагадан; ему ~лось погулять -волавала дагадеара цунна

вздутие с 1. (действие) дусадалар; ~ жи*вота- гай дусадалар 2. (опухоль) доьстана, дестар

вздутый, -ая, -ое дусаделла; ~ живот - дусаделла гай

вздуть 1 сов., что 1) г1атто; ветер вздул пыль - махо чан г1аттийна 2) разг. (раздуть, разжечь) лато; ~ огонь – ц1е лато 3) безл. деста; у меня вздуло щёку - сан бесни йистина 4) разг. (повысить) дуса, лакхадаха; ~ цены -мехаш лакхабаха

вздуть 2 сов., кого, прост. (избить) уппадваккха, г1ибаваккха

вздуться сов. 1) (от ветра) дусадала 2) (подняться; вспухнуть) деста; река ~лась от проливных дождей -дукха дог1анаш эхарна хи дистина; щека ~лась - бесни йистина

вздыбить сов., кого: ~ коня - дин т1аьнаш т1е х1отто

вздыбиться сов. ч1инч1ар (или т1аьнаш т1е) х1отта

вздымать несов., что г1итто; ~ пыль - чан г1итто

вздыматься несов. г1итта; над дорогой ~лись тучи пыли - новкъахь г1иттира ченан к1ур

вздыхать несов. 1) синош даха, садий1а; тяжело ~ - хала синош даха 2) перен., по ком-чём, о ком-чём синош даха; ~ о про*шедшей молодости- д1аяхначу къоналлина синош даха

взимать несов., что даха; ~ налоги - налогаш яха

взирать несов., на кого-что, уст. хьежа

взлёт м 1) (птицы, самолёта) [хьала-] г1аттар 2) перен. айадалар; ~ творческой мысли - кхоллараллин ойла айаялар

взлетать несов., взлететь сов. хьалаг1атта, ирхъяха ; ~ на воздух (взорваться) эккха

взлётный, -ая, -ое ав. хьалаг1отту; ~ая площадка – хьалаг1отту майда

взлом м дохор; кража со ~ом – дог1а дохийна къола дар

взломать сов., что дохо; кагдан; ~ дверь – не1 йохо

взломщик м къу

взлохматить сов., кого-что, разг. яржо; ~ченные волосы - яржийна месаш

взмах м ластор; ~ крыльев –т1емаш ластор; ~ косы - мангал ластор; ~ руки- куьг ластор

взмахивать несов., взмахнуть сов., чем ласто; ~ крыльями –т1емаш ласто; ~ рукой - куьг ласто

взметнуть сов. однокр. 1) чем (взмах*нуть) тоха, ласто; птица ~ла крыльями -олхазаро туьйхира т1емаш 2) что (под*бросить) хьалаайа; ветер ~л солому- ма*хо хьалаайира чан

взметнуться сов. однокр. хьаладаха; ра*кета ~лась к нёбу - стигала хьалаяхара ра*кета

взмолиться сов. корта тоха

взморье с х1ордан йист; жить на ~- х1ордан йистехь ваха

взмыленный, -ая, -ое чопа яьккхина

взмыливать несов., взмылить сов., кого чопа яккха; ~ коня быстрой ездой - чехка хаьхкина говрана чопа яккха

взмыть сов. разг. (взлететь) хьалаг1атта; хьаладаха, хьаладала (достичь чего-л.); орёл ~л под облака - мархашка хьалаелира аьрзу

взнос м 1) (платёж) ахча далар; ~ квар*тирной платы - квартирах ахча далар 2) (уплаченные деньги) взнос (цхьана х1уманах текхна ахча); членские ~ы- членски взносаш

взнуздать сов., взнуздывать несов., кого дирста йолла

взо= (приставка) й -ний, цхьацца мукъазчу элпашний хьалха лела «вз=» метта, мас.; взорвать- эккхийта

взобраться сов. т1едала; ~ на гору - лам т1е вала

взойти сов. 1) т1едала; ~ на гору - лам т1е вала; ~ по лестнице - ламих т1евала 2) (о небесных светилах) схьакхета; солнце взошло - малх схьакхетта 3) (о семенах) т1едовла; огурцы взошли - наьрсаш т1еевлла

взор м б1аьрахьажар; устремить (или об*ратить) ~ на кого-л. – б1аьрг цхьанна т1ех1отто; см. тж. взгляд 1

взорвать сов. 1) что эккхийта; ~ть мост –т1ай эккхийта 2) кого, перен. разг. (рассер*дить) дог дат1о; его слова ~ли меня - цуьнан дешнаша дог дат1ийра сан

взорваться сов. 1) эккха; бомба ~лась - бомба иккхира 2) перен. разг. (рассердить*ся) дог дат1а

взрастить сов., взращивать несов., что кхио; ~ сады - бошмаш кхио

взреветь сов. (о животных) laxa; (загу*деть) тж. yгla

взрослеть несов. доккха хила, [хьала] кхиа

взрослый, -ая, -ое 1) кхиъна; ~ая дочь- кхиъна йо1 2) в знач. сущ. воккха; ~ые и дети - баккхийнашший, берашший

взрыв м 1. (по гл. взорвать) эккхийтар; ~ моста – т1ай эккхийтар 2. (по гл. взор*ваться) эккхар; ~ бомбы - бомба эккхар ; ~ смеха - белам эккхар; ~ аплодисментов – т1арийн гlyp

взрыватель м воен. оьккхуьйтург

взрывник м эккхийтархо

взрывной, -ая, -ое 1) оьккхуьйту; ~ая сила снаряда - снарядан оьккху ницкъ 2) лингв.; ~ой согласный - лелха мукъазниг

взрывчатка ж разг. оьккхург

взрывчатый, -ая, -ое лелха; ~ые веще*ства - лелха х1уманаш

взрыть сов., что ахка; ~ землю - латта ахка

взрыхлить сов., взрыхлять несов., что самсадаккха; ~ почву - латта самсадаккха

взъ= (приставка) е -ний, я-ний хьалха яздо «вз» метта, мас.: взъерошить- хьерчо

взъерошить сов., что, разг. хьерчо; ~енные волосы - хьерчийна месаш

взъесться сов. разг.: ~ на кого-либо- цхьанна чуьрадала

взывать несов., к кому-чему, о чём кхайкха; ~ о помощи –г1о доьхуш кхайкха

взыскание с 1. (действие) 1) (взимание) даккхар 2) (наказание) та1зар; наложить ~ -та1зар т1едожо 2. (взысканная сумма) даьккхинарг; ~ в сумме десяти рублей - туьма даккхар

взыскательный, -ая, -ое г1алато ца ловн; ~ый критик – г1алато ца лови критик; быть ~ым к себе - шена т1ехь г1алато ца ловш хила

взыскать сов., взыскивать несов. 1) что с кого даккха; ~ налог- налог яккха 2) с кого за что (подвергнуть наказанию) та1зар дан; строго ~ с кого-л.-цхьанна буьрса та1зар дан

взятие с даккхар; ~ крепости - г1ала яккхар

взятка ж 1) (подкуп) х1ума, кхаъ; брать ~и - кхаьънаш ийдан; дать ~у-кхаъ бала 2) (в картах) бал; взять две ~и -ши бал баккха ; с него ~и гладки -цуьнгара даккха х1ума дац

взяточник м, ~ца ж кхаъ оьцург

взяточничество с кхаъ эцар

взять сов. 1) кого-что эца; (о говорящем) тж. схьаэца; (о другом лице) тж. д1аэца; (в руки, на руки) караэца; возьми книгу с полки -терхи гlepa книга схьаэца (или д1аэца); ~ меч в руки – г1алакх караэца; ~ ребёнка на руки- бер караэца; ~ что-л. в рот - цхьа х1ума бага эца; кто взял книгу со стола? -стоьла т1ера книга хьан эцна?; возьмите свои вещи - шайн х1уманаш

д1аэцийша; ~ кого-нибудь на работу- цхьа стаг балха схьаэца (или д1аэца) 2) кого-что, чего (захватить с собой, увести, унести) [д1а]дига; (к говорящему) [схьа]дан; (от го*ворящего) [д1а]дахьа; ~ и мальчика с со*бой -шеца к1ант а вига; он взял на дорогу сыру- некъана к1алд ехьира цо 3) что (овла*деть) даккха; (о говорящем) тж. схьадаккха; (о другом лице) тж. д1адаккха;~ крёпость – г1ала яккха 4) (арестовать) лаца 5) что (приобрести) эца; ~ билет на поезд - поездана билет эца 6) что (преодолеть) дак*кха; ~ подъём - ирхе яккха 7) что с кого (получить) даккха; ~ штраф –г1уда даккха 8) (о направлении) оза, та1о; реже эца; ~ влево - аьрру aгlop оза ; голыми руками не возьмёшь - иштта атта эшалур дац; ни дать ни взять... - даккха а дита а х1ума доцущ...; ~ чью-л. сторону- цхьаьнгахьа дала; ~ дело в свой руки- г1уллакх шен караэца; ~ свой слова обратно- шен дош юхаэца; ~ верх- толам баккха; ~ пример с кого- цхьаьнгара масал эца; ~ за горло - лаг лаца; см. тж. брать

взяться coв. 1) за что (схватиться) лаца; ~ за верёвку -муш лаца; возьмитесь за руки - куьйгаш лаца 2) за что (приняться) т1едерза, т1ета1а; ~ за книгу - книгина т1едерза 3) с неопр. (обязаться) т1елаца; он взялся сделать доклад -доклад ян т1елецира цо 4) (появиться) дала; откуда у него взя*лись деньги? -ахча мичара даьлла цунна? ;откуда ни возьмись -мичара дели а ца хууш; ~ за ум -хьекъал чу дан; см. тж. браться

Carolina

вибрация ж дегадар, вибраци

вибрировать несов. дегадан; голос ~ует - аз дегадо

вид 1 м 1) (внешность) васт; у него здо*ровый ~- васт могуш ду цуьнан 2) (пей*заж) сурт; с вершины открылся ~ на город - лома боххьехь хьалхах1оьттира г1алин сурт; альбом с ~ами Кавказа -Кавказан суьрташ т1ехь долу альбом ; с независи*мым ~ом - цхьаьннан а хама ца беш санна; ему на вид (или с ~у) лет сорок- т1ехьаьжча шовзткъа шо ду цуьнан; с ~у он здоров - схьагарехь иза могуш ву; на ~у у всех - массарна а гуш;скрыться из ~а ( или из виду) – гучуьра къайладала ; в ~ города – г1ала гуччохь; в ~е порошка- порошок сан*на; я имею в ~у... -суна дагахь ду...; для ~а- куьцана; ни под каким ~ом -цхьана а кепара; поставить кому-л. на вид - цхьаьнга д1ахьедан

вид 2 м 1) (разновидность) тайпа 2) биол. тайпа; ~ы растений - ораматийн тайпанаш 3) лингв, кеп; ~ы глагола - хандешан кепаш; однократный ~ -цкъаллин кеп; много*кратный ~ -дукхазаллин кеп

видать 1 несов. разг. ган; я его не видал - суна иза ца гина ; где это видано? - цхьан*на а гина а дуй xlapa?

видать 2 прост. 1. безл. в знач. сказ.: [отсюда] ничего не ~ - [кхузара] х1умма а ца го 2. вводн. сл. схьагарехь; он, ~, ве*сёлый человек - иза, схьагарехь, самукъане стаг ву

видаться несов., с кем-чем и без доп., разг. [вовшийн] ган; давно не ~лись -газа дукха хан яра

видение с гар

видение с б1арлаг1а

видеть несов., кого-что и без доп., в разн. знач. ган; он плохо ~ит -цунна вон го; он ничего не ~ит -цунна х1умма а ца го; я ~ел его вчера -селхана гира суна иза; многое я ~ел на своём веку -дукха гина суна сайн оьмарехь; я вижу свою ошибку- суна го сайн г1алат; ~ишь ли вводн. сл.-гой хьуна; ~ите ли -гой шуна; как ~ите шуна ма-гарра

видеться несов., с кем [вовшийн] ган; мы часто видимся - тхо кест-кеста вовшийн го

видимо вводн. сл. схьахетарехь, схьага*рехь; он, ~, не придёт-ёё иза, схьагарехь, вог1ур вац

видимо-невидимо нареч. разг. 1аламат дукха; народу было ~ -адам 1аламат дукха дара

видимость ж гар, гуш хилар; хорошая ~ть- дика гуш хилар ; осталась одна ~ть - цхьа куц бен ца дисина; для ~ти - куьцана

видимый, -ая, -ое гу[ш долу]; последний ~ый холм сливался с туманом - гуш болу т1аьххьара гу д1аийра дахкарца ; без ~ой причины - гуш бахьана а доцуш; это успех только ~ый –т1ехула толам бу иза

виднеться несов. гуш хила; вдали ~лся лес- геннахь гуш яра хьун

видно 1. в знач. сказ, гуш ду; отсюда ~ всю деревню- кхузара гуш ю ерриг юрт; его нигде не ~-иза цхьанхьа а гуш вац 2. вводн. сл. схьагарехь; он, ~, любит чи*тать - иза, схьагарехь, деша лууш ву ; ни зги не ~ -б1аьрга 1оьттина п1елг а ца го; как ~ - ма-гарра; ~, что это не так- схьа*гарехь, иза иштта дац

видный, -ая, -ое 1) (доступный зрению) гу[ш долу]; отсюда ~а вся деревня -кхузара ерриг а юрт го; 2) (важный, известный) гоьваьлла; ~ый учёный - гоьваьлла 1илманча ; на ~ом месте- гуччу меттехь

видовой 1, -ая, -ое суьртан;~ фильм - суьртийн фильм

видовой 2, -ая, -ое 1) биол. тайпанийн 2) лингв, кепан; ~ые различия глаголов - хандешнийн кепийн башхаллаш

видоизменение с 1. (действие) кеп хийцар 2. (разновидность) хийцам

видоизменить сов., что кеп хийца; ~ план - планам кеп хийца

видоизмениться сов. кеп хийцаяла

видывать несов. многокр. разг. ган; ~л ли ты что-нибудь подобное?- х1умма а кхунах тераниг гиний хьуна?

виза ж виза (куьйгалхочо кехата тle я дозанал ара-чу ваха паспорта тle ен билгало)

визави нареч. 1. дуьхь-дуьхьал; сидеть ~ -дуьхь-дуьхьал хиъна 1ан 2. в знач. сущ. м и ж нескл. дуьхьалдерг; мой ~ - суна дуьхьалверг

визг м ц1ийзар; (человека) тж. ц1ог1а; (собаки) тж. ц1овзар; (резкий звук) тж. зов

визгливый, -ая, -ое ц1ийза; ~ поросёнок- ц1ийза херси; ~ голос- ц1ийза аз

визжать несов. ц1ийза; (о человеке) тж. ц1ог1а хьекха; (о собаке) тж. ц1овза; (из*давать резкий (звук) тж. зов баха; щенок ~ит- к1еза ц1ийза; пила ~ит -херхо зов боху; полозья саней ~али на льду -салазан г1оьнаш ц1ийзара ша т1ехь

визировать 1 сов. и несов., что - виза х1отто; ~ паспорт - паспорт т1е виза х1отто

визировать 2 сов. и несов., что, геод., топ. т1енисдан, нисъян

визит м визит (леррина хьажа-xloтта, вахар); нанести кому-л. ~, явиться к kому-л. с ~ом - цхьанна визит ян

визитный, -ая, -ое: ~ая карточка - визитан карта

визуальный, -ая, -ое астр. б1аьран; ~ы наблюдения – б1аьран талламаш викторина ж викторина (хаттаршна жоьпаш луш долу ловзар)

вилка ж 1) (для еды) м1ара 2) тех. вилка (ши церг йолу м1ара); штепсельная ~ - штепселан ма1ар

вилла ж вилла (башка дача)

вилок м корта; ~ капусты - копастанан корта

вилы т.к. мн. шада ; вилами на воде писано погов.- хьоькъийла бахург санна х1ума ду иза а

вильнуть сов. однокр., чем ласто

вилять несов. 1) чем лесто; собака ~ет хвостом –ж1аьло ц1ога лестадо 2) (извиваться) хьийза; дорога ~ла между холмами - гунашна юккъехула хьийзара некъ 3) перен. разг. (уклоняться от ответа) хьийзо

вина ж бехк; поставить что-л. кому-л в ~у- цхьаьннан бехк цхьанна т1ебахнй та; загладить свою ~у -бехк шена т1ера баккха; по чьей-л. ~е -цхьаьннан бехкана; это не по моей ~е- иза сан бехкана дац; признать свою ~у- шен бехкана къарвал;

винегрет м винегрет (хасстоьмийн берам) ; у него в голове ~ -коьртехь г1урт бу цуьнан

винзавод м маларийн завод

винительный, -ая, -ое: ~ падеж винительни дожар

винить несов., кого в чём, за что бехкедан; (обвинять) тж. бехк бан; ~ во всём самого себя -доллучунна ша-шен бехкеван; не вини меня за опоздание –т1аьхьависарнг бехке ма ве со

винный, -ая, -ое чаг1аран; ~ый запах – чаг1аран хьожа; ~ая бутылка –чаг1арак шиша ; ~ый спирт – чаг1аран спирт; ~ая ягода - инжир

вино с чаг1ар; красное ~ -ц1ен чаг1ар

виноватый, -ая, -ое 1) бехке долу; я виноват перед тобой -со бехке ву хьуна хьалха; я не виноват- со бехке вац; без ви*ны ~ый - бехк боцуш бехке верг 2) (выра*жающий вину) бехкала дахна; ~о (на*реч.) улыбнуться -бехкала вахна велавала ; виноват (извините) бехке ву

виновник м, ~ца ж бехкениг; ~к пре*ступления - зуламан бехкениг; ~ца торже*ства шутл. -тойн бехкениг

виновность ж бехке хилар; установить ~ -бехке хилар д1ах1отто

виновный, -ая, -ое 1) бехке; признать кого-л. ~ым -цхьаъ бехке лара 2) в знач. сущ. ~ый м, ~ая ж бехкениг; ~ый со*знался - бехкечо дари дина

виноград м кемсаш; гроздь ~а -кемсийн кан, хорха

виноградарский, -ая, -ое кемсаш лело; ~ совхоз - кемсаш лело совхоз виноградарство с кемсашлелор

виноградарь м кемсашлелорг

виноградина ж кемсан буьртиг

виноградник м кемсийн беш

виноградный, -ая, -ое кемсийн; ~ый сок - кемсийн мутта; ~ая кисть -кемсийн кан, хорха

винодел м чаг1ардоккхург

виноделие с чаг1ардаккхар

винодельный, -ая, -ое, винодельческий, -ая, -ое чаг1ар доккху

винокур м малардоккхург

винокурение с малардаккхар

винокуренный, -ая, -ое малар доккху; ~ завод -малар доккху завод

винт м 1) винт (хир долу хьостам); го*ловка ~а - винтан корта 2) (самолёта, паро*хода и т. п.) бера ;закрутился ~ом -бера санна хьийза дола

винтик м 1) уменьш. от винт; 2) перен. прост.: у него [в голове] ~а не хватает -цхьа са аьрта болуш ву и

винтовка ж [пхоьазза йолу] топ

винтовой, -ая, -ое 1) винтан; ~ая на*резка - винтан хир 2) (имеющий винт) винт йолу; ~ой пароход- винт йолу кема ; ~ая лестница - хьийзина лами

винтовочный, -ая, -ое тоьпан; ~ патрон - тоьпан патарма

винтомоторный, -ая,-ое бера болу; ~ са*молёт - бера болу кема

винтообразный, -ая, -ое винтах тера

винторезный, -ая, -ое: ~ станок- хир док*кху чарх

виньетка ж виньетка (книгин корта болош, чекхболуш бохку бустамаш)

виолончелист м, ~ка ж виолончелист (виолончель локху зурманча)

виолончель ж виолончель (1адпондаран тайпа)

вираж м (поворот) вираж, гола [тохар]; (участок трассы) гола; крутой ~ хьевзина гола

виртуоз м виртуоз (говзаллин техника т1ехдика хуург)

виртуозный, -ая, -ое виртуозан; ~ая игра -виртуозан ловзар

вирус м вирус (йолу цамгар яржо 1аламат жима микроорганизм); ~ гриппа- гриппан вирус

вирусный, -ая, -ое вирусан; ~ые бо*лезни растений -ораматийн вирусан

цамгарш

виселица ж танг1алкх

висеть несов. кхаза; лампа висит под потолком -лампа кхозу тховх; картина висит на стене - сурт кхозу пенах ; ~ на шее у кого-л.- цхьаьннан кочахь хила; над ним висит опасность - цунна кхерам бу; ~ на волоске, — на ниточке - чамхалга т1ехь кхаза; утёс висит над морем – х1орда т1ехь кхозу тарх

вискоза ж вискоза (чилла бен кочалла)

вискозный, -ая, -ое: ~ шёлк вискозин дари

вислоухий, -ая, -ое лергаш кхозу, кхозуш лергаш долу; ~ая собака - кхозуш лер*гаш долу ж1аьла

виснуть несов. охьаолладала ; ~ у кого-л. на шее - цхьаьннан коча кхозавала

висок м лергадрг1а, лергаюх; (волосы) гиччо; седые виски -къоьжа гиччош

високосный: ~ год - дуьзна шо

височный, -ая, -ое лергаюхан; ~ая кость - лергаюхан да1ахк

висячий, -ая, -ее кхозу[ш долу]; ~ая лампа - кхозуш йолу лампа; ~ий замок- кхозу дог1а (или реже ч1ега)

витамин м витамин (организмана оьшу химически элемент)

витаминизировать сов. и несов., что витаминаш тоха; ~нные продукты- витаминаш тоьхна сурсаташ

витаминозный, -ая, -ое витаминаш йолу; ~ая пища- витаминаш йолу даар

витать несов. ойланехь т1емавала, хила; ~ в облаках - мархашлахь хила

витиеватый, -ая, -ое (о языке, стиле) чуччара даьхна; ~ая речь -чуччара даьххна къамел

витой, -ая, -ое хьийзина, даь1на; ~ая булка -хьийзина булка; ~ая верёвка- баь1на муш

виток м го; ~ горной дороги - ламанан некъан го; сделать ~ вокруг Земли -Дуьненан гонаха цхьа го баккха

витрина ж витрина (музей, туькана чолхь йолу х1уманаш гойту кор)

вить несов., что 1) (скручивать) да1а; ~ верёвку- муш ба1а 2) (строить) дан; ласточка вьёт гнездо- ч1ег1ардиго бен бо

виться несов. в разн. знач. хьийза; среди полей вилась дорога -аренашкахула хьийзара некъ; вьётся в воздухе первый снег- х1аваэхь хьийза хьалхара ло; волосы вьют*ся -месаш хьийзина ю

витязь м поэт. уст. турпал

вихор м к1озар; причесать вихры – к1озаршна ехк хьакха

вихрастый, -ая,-ое разг. к1озарш йолу; ~ парень – к1озарш йолу жима стаг

вихревой, -ая, -ое йилбазмехан

вихрь м йилбазмох; снежный ~ -лайн йилбазмох; вихрем в знач. нареч. йилбаз*мох санна

вице- вице- («г1оьнча» маь1на долу чолхечу дешнийн хьалхара дакъа), мас.: вице-президент - вице-президент, вице-адмирал - вице-адмирал

вишнёвый, -ая, -ое 1) баьллийн; ~ый сад - баьллийн беш; ~ое варенье -баьллийн варени 2) (о цвете) баьллийн басахь

вишня ж балл; дикая (или войлочная или кустарниковая) ~- лоппаг

вишь частица прост. хьажал; ~ ты ка*кой! -хьажал хьо муха ву!

вкалывать несов. 1) см. вколоть; 2) прост. (работать) вала х1оттина валла

вкатить сов., что во что чукарчо; ~ боч*ку в сарай - черма божал чу карчо ; ~ ученику единицу -дешархочунна саттийна цхьаъ дилла; ~ выговор- выговор дахийта

вкатиться сов., во что чукарча; мяч ~лся в ворота - буьрка кех чукерчира

вклад м 1. (действие) диллар 2. (сумма) ахча; сделать ~ в сберкассу -сберкассе ахча дилла; срочный ~ -хан тоьхна охьадиллина ахча 3. перен. хазна; ценный ~ в науку - 1илмане мехала хазна

вкладка ж юкъадиллар (в журнале, книге)

вкладчик м, ~ца ж ахча охьадиллинарг

вкладыш м юкъадиллар

вклеивать несов., вклеить сов., что во что- юккъе лато; ~ лист в книгу -книги юккъе кехат лато

вклейка ж 1. (действие) чулатор 2. (вкле*енный лист) чулатийнарг

вклинить, вклинить сов., что во что чутоха; ~ доску в щель -херонна чу у тоха

вклиниться, вклиниться сов., во что чу-даха; ~ в расположение противника- мостаг1 волчу чуваха

включатель м тех. латорг; ~ тока ток латорг

включаться несов. см. включиться; мотор не ~ется - мотор ца лета

включая предлог с вин. п. т1ехь, юкъахь; собрались все, ~ и стариков -баккхий нах а т1ехь массо а схьагулвелла

включительно нареч. чулоцуш; по март ~ -март чулоцуш

включить сов. 1) кого-что юкъадало; ~ учащихся в список - дешархой списки юкъа бало 2) что, эл. доладалийта; (зажечь) ла*то; ~ мотор- мотор йолаялийта; ~ радио -радио йолаялийта; ~ свет- серло лато

включиться сов., во что 1) (вступить) юкъадаха; ~ в сорев*нование - йохье дала (или яхьаллн юкъа даха) 2) (начать действо*вать) лата; реже доладала; (зажечься) лата

вколачивать несов., вколотить сов., что во что чутоха; ~ гвоздь в стену -хьостам пенах чутоха

вколоть сов., что во что чу1отта, чудолла; ~ булавку во что-л. -маха цхьана xlyманна чуболла

вконец нареч. разг. т1аьххьара а; я ~ измучился- со т1аьххьара а х1оьттира

вкопать сов., что во что [аьхкина] дог1а; ~ столб [в землю] –б1ог1ам [лаьттах] бог1а

вкорениться сов., вкореняться несов. разг.орам хеца; обычай вкоренился –г1иллакхаша орам хецна

вкось нареч. раз; лодка ~ разрезала вол*ны - кемано раз цоьстура тулг1енаш

вкрадчивый, -ая, -ое мекара; ~ые речи - мекара къамелаш

вкрадываться несов., вкрасться сов., во что [ца гуш] диса; в текст вкралась ошибка - текстехь г1алат диена ; вкрасться в дове*рие -тешам баккха

вкратце нареч. доцца; изложить дело ~ - г1уллакх доцца схьадийца

вкривь нареч. разг. aгlop, гома ; ~ и вкось - гома-ч1ома

вкруговую нареч. го баьккхина; я по ехал в город не прямиком, а ~ -со г1ала дуьххьал ца воьдуш, го баьккхина вахара ;чаша пошла ~- кедо го д1аболийра

вкрутить сов., что во что, разг. чухьовзо ;~ лампочку в патрон - лампа патарми чу хьовзо

вкрутую нареч. ч1аг1даллалц; сварить яйцо ~ -xloa ч1аг1даллалц кхехко вкус м в разн. знач. чам; горький ~ - къаь хьа чам; кислый ~ лимона -лимонан муьста чам; плоды, приятные на вкус - чам болу стоьмаш; попробовать на вкус - чоме хьажа; положить соли по ~у - чомехь туьха таса; одеваться со ~ом -чомехь т1е х1ума юха; это в моём ~е - иза сан чомехь ду; по его ~у - цуьнан чомехь

вкусить сов., что и чего высок. (изведать) чам кхета (или баккха); ~ счастья - ирсах чам баккха

вкусно 1. нареч. чоме[хь]; ~ пахнет - чоме хьожа йoгly; ~ готовить - чомехь юург ян 2. в знач. сказ. чоме[хь] ду; это очень ~ и ч1ог1а чомехь ду

вкусный, -ая, -ое чоме, чам болу; ~aя еда - чоме даар

вкусовой, -ая, -ое чоман; ~ые органы - чоман меженаш

влага ж т1уналла, хи; воздух, насы щенный ~ой – т1уналла йоьлла х1аваъ

владелец м, ~ица ж дерг, да; ~ец сада - беш ерг

владение с 1. (обладание) долахь хилар 2. уст. (напр. земельный участок) [долахь] латта 3. (территория) мохк; колониальные ~я - колонийн мехкаш; вступить во ~ - доладерза

владеть несов. I) кем-чем (иметь) хила; ~ имуществом -бахам хила 2) кем, перен. хила; одна мысль владеет им -цхьа ойл; ю цуьнан 3) чем (уметь обращаться) кара дерзо; хаа; ~ оружием -герз хаа 4) чел. (знать) хаа; ~ русским языком - оьрсийн мотт хаа

владыка м (властелин) высок. паччахь; перен. да

владычество с высок. олалла

влажнеть несов. т1ундала

влажность ж т1уналла; ~ воздуха - xlaваан т1уналла; ~ почвы -лаьттан т1уналла

влажный, -ая, -ое т1уьна; ~ый воздух- т1уьнан х1аваъ; ~ая земля –т1уьна латта

властвовать несов., над кем-чем (иметь власть) хьаькамалла дан; (господствовать) олалла дан

властелин м уст. 1едалхо

властный, -ая, -ое 1) (повелительный) хьаькамаллин; ~ жест -хьаькамаллин б1аьца 2) кратк. ф. (имеющий право) бакъо йолу[ш долу]; он не властен изменить что -нибудь - цхьа а хийцам бан бакъо йолуц вац и

властолюбивый, -ая, -ое хьаькамалла деза[ш волу]; ~ человек- хьаькамалла деза стаг

властолюбие с хьаькамалла дезар

власть ж 1) (право) бакъо; ~ председате*ля - председателен бакъо 2) ед. (орган) 1едал; верхов*ная ~ -лаккхара 1едал 3) мн. власти -хьаькамаш; военные власти – т1еман хьаькамаш; местные власти - меттигера хьаькамаш ; ваша ~ -бакъо шуьгахь ю

влачить несов.: ~ жалкое существование - миска дуьне даа

влево нареч. (где, куда) аьрру aгlop; ~ от дороги - некъана аьрру aгlop

влезать несов., влезть сов. 1) (залезть) во что - чудала; нa что – т1едала; ~ в окно - корах чувала; ~ на дерево- дитта т1е ва*ла; ~ в трамвай - трамвай т1е вала; влезть в комнату в грязных сапогах - боьхачу эткашца ц1а чу вала 2) (вместиться) чухоа; все вещи в чемодан не влезут - ерриге

х1уманаш чамди чу хоьур яц ; ~ в долги - декхаршла ваха

влепить сов., влеплять несов., что: ~ по*щёчину –т1ара эккхийта; ~ двойку- хьовззийна шиъ дилла

влёт нареч.: стрелять птицу ~ -т1ома доьддушехь олхазарна топ етта

влетать несов., влететь сов. 1) во что - чудан; ласточка влетела в окно- диллинчу корах чудеара ч1ег1ардиг 2) во что, разг. (вбежать) чуэккха 3) безл., кому –та1зар кхача (или хила); ему влетело за опоздание – т1аьхьависарна та1зар хилира цунна

влечение с безам бахар; испытывать ~ к чему-л. -цхьа х1ума безам баха ; сердеч*ное ~ - деган безам

влечь несов. 1) кого-что к кому-чему (при*влекать) т1еийзо; песня влекла к себе бой*цов - эшаро т1еийзабора шена т1емалой 2) что (вызывать) передаётся понуд. глаголом типа дайта; загрязнение раны влечёт за собой нагноение - чов бехъяро ноткъа йойту

вливание с мед. чудоттар; внутривенное ~ - пхенаш чу молха тохар

вливать несов. см. влить; ~ по капле - цхьацца т1адам чуботта

вливаться несов. 1) см. влиться; 2) (о ре*ке) [д1а]кхета; Аргун ~ется в Сунжу - Орга Соьлжах кхета

влипать несов., влипнуть сов., во что 1) (в липкое) чудаха 2) перен. прост. (попасть в неприятное положение) юкъадаха; влип*нуть в грязную историю - боьхачу истори юкъаваха

влить сов., что во что 1) (налить внутрь) чудотта; ~ воду в бочку - боьшки чу хи дотта 2) перен. юкъаяло; ~ новые кадры в про*изводство - производство юкъа керла кадраш яло

влиться сов., во что 1) (внутрь) юкъада*ха 2) (слиться) д1акхета; ручеёк ~лся в большой ручей - татол д1акхийтира доккхачу хих 3_) перен. (включиться) юкъадаха; ~лись новые кадры - керла кадраш юкъаяхна

влияние с 1) 1аткъар, 1аткъам; ~ солнеч*ных лучей на организм -организмана маьлхан з1енарш 1аткъар; оказать ~ на моло*дёжь- кегийрхошна 1аткъам бан 2) (сила власти, авторитет) дош дар; человек с большим ~м - дика дош дог1у стаг

влиятельный, -ая, -ое 1аткъаме, 1аткъам болу, лору[ш волу]; он человек ~- иза лоруш стаг ву

влиять несов., на кого-что 1аткъам бан; он плохо ~ет на меня - цо вон 1аткъам бо суна

вложение с 1. (действие) [чу]диллар 2. фин., эк. диллар ;письмо с денежным ~м - ахча юкъадиллина кехат

вложить сов., что во что I) (внутрь) [чу]-дилла; ~ саблю в ножны - тур батта дилла 2) фин., эк. дилла; ~ капитал в строитель*ство – г1ишлошна капитал дилла 3) перен. т1ехьажо, т1едахийта; ~ все силы в рабо*ту -берриг а ницкъ балха т1ебахийта

вломиться сов., во что, разг. чуэккха; ~ в комнату- ц1а чу эккха ; ~ в амбицию – ч1ог1а дегабаам бан

влюбиться сов. дезадала, безам баха; ~ в девушку –ио1 езаяла ; ~ по уши- даъал дагадоха

влюблённый, -ая, -ое 1) (любящий) тж. в знач. сущ. ~ый м, ~ая ж деза[рг], дезаш дерг, безам бахна[рг]; ~ый юноша- безам бахна жима стаг; встреча ~ых- безарш цхьаьнакхетар 2) (выражающий лю*бовь) дезаделлачуха, везавелла; он смот*рел на неё ~ыми глазами - иза езаелла хоьжура и цуьнга; он влюблён в свою работу - иза шен болх дагабоьхна ву

влюбчивый, -ая, -ое разг. атта везалу[ш йолу]

вменить сов.: ~ кому-л. что-л. в вину - цхьана х1уманна т1ехь цхьахъ бехкедан (или цхьаьннан бехк бан); ~ в обязанность -декхарийлахь ван

вменяемость ж юр. кхетамехь хилар.

вменяемый, -ая, -ое юр. кхетамехь волу; суд признал подсудимого вполне ~ым - бехкениг вуьззина кхеташ хилар сацийра суьдо

вместе нареч. цхьана; работать ~ -болх цхьана бан; ~ с другом –доттаг1чуьнца [цхьана] ; ~ с тем - цу т1е

вместилище с чудухкийла, чоь; ~ для зерна - ялта чудухкийла

вместимость, вместительность ж чухоам; ~ чемодана- чамдин чухоам; ~ вагона - вагонан чухоам

вместительный, -ая, -ое чухоаме; ~ый чемодан чухоаме чамда; ~ая комната - чу*хоаме ц1а

вместить сов., кого-что чухоа; зал не мог ~ всех желающих- зала чу ца хоьура берриш а бахка луурш

вместиться сов. чухоа; вещи ~лись в чемодан –х1уманаш чамди чу хоьира

вместо предлог с род. п. метта; иди в те*атр ~ меня - театре г1о сан метта; взять одну книгу ~ другой- цхьа книга вукхуьнан метта схьаэца

вметать сов., вмётывать несов., что чутега

вмешательство с юкъаг1ортар; воору*жённое ~ - герзаца юкъаг1ортар; хирур*гическое ~ эт1ор, операци яр

вмешать сов., кого во что (впутать) юкъадало, юкъахьакхо, юкъадахийта; его ~ли в скверное дело - вочу г1уллакха юкъа валийна иза

вмешаться сов., во что юкъаэккха, юкъахьакхадала, юкъаг1орта; ~ в спор- къовсама юкъаг1орта; ~ в разговор- къамела юкъа г1орта

вмешиваться несов. см. вмешаться; не ~йся в чужие дела! - нехан г1уллакхаш юкъа ма гlepтa!

вмиг нареч. разг. цу сохьта, б1аьрган нег1ар тохале

вмятина ж ведйина меттиг, чута1е

вмять сов., что чута1о

внаём, внаймы нареч. йолах; сдаётся ~(объявление) - йолах ло

внакидку нареч.; т1екхоьллина; носить пальто ~ пальто –т1екхоьллина лело

внакладе нареч. прост.: остаться ~ - зен хила

внакладку нареч. разг. [шекар] чутесна; пить чай ~ -чай [шекар] чутесна мала

вначале нареч. юьхьенца; ~ было легко - юьхьенца атта дара

вне предлог с род. п. 1) (за пределами) ара; ~ города – г1алал ара 2) (без) доцуш; ~ конкурса - конкурс йоцуш; пройти ~ очереди –paг1 йоцуш чекхвала; ~ опасно*сти - кхерам боцуш ; быть ~ себя от гнева –оьг1азвахна ша х1ун до ца хууш хила; ~ себя от радости - хазахетта ша х1ун до ца хууш ву

вне= цхьана х1уманна «ара, арахьара» маь1на долу чолхечу дешнийн хьалхара дакъа, мас.: внешкольный - школал арахьара

внедрение с I. (по гл. внедрить) юкъадалор; ~ достижений науки в производство - 1илманан кхиамаш производствона юкъабалор 2. (по гл. внедриться) юкъадар

внедрить сов., что во что юкъадало; ~ в производство новые методы труда - къинхьегаман керла кепаш производство юкъа яло

внедриться сов., в кого-что юкъадала

внезапность ж ц1еххьашхалла; ~ на*падения – т1елатаран ц1еххьашхалла

внезапный, -ая, -ое ц1еххьана; ~ая смерть- ц1еххьана валар;~ый отъезд – ц1еххьана ц1ера валар; ~о (нареч.) под*нялась метель - ц1еххьашха дарц делира

внеклассный, -ая, -ое классал арахьара, классехь доцу; ~ое чтение - классал арахьа*ра ешар

внеклассовый, -ая, -ое классийн доцу

внематочный: ~ая беременность мед. беран ц1а чохь доцуш пхоралла

внеочередной, -ая, -ое рог1ехь доцу; ~ съезд - рог1ехь йоцу съезд; ~ отпуск- рог1ехь йоцу отпуск

внеплановый, -ая, -ое планехь доцу; ~ая работа - планехь боцу болх

внесение с 1) (внутрь) чудахьар 2) (упла*та) д1адалар; ~ квартирной платы квар*тирах мах д1абалар 3) (добавление, выдви*жение) юкъадалор; ~ предложения - предложени юкъаялор 4) (применение) тасар; ~ удобрений в почву - лаьтта удобренеш та*сар

внеслужебный, -ая, -ое г1уллакхехь до*цу; ~ое время – г1уллакхехь воцу хан

внести сов. 1) кого-что (внутрь) чудахьа; ~ вещи в вагон – х1уманаш вагон чу яхьа 2) что (уплатить) д1адала; ~ квартирную плату - квартирах лург д1адала 3) что (сделать, включить) юкъадало; ~ пред*ложение- предложени юкъаяло; ~ в список -списки юкъадало 4) что (применить) таса; ~ удобрения в почву - лаьтта удобренеш таса ; ~ ясность в какой-л. вопрос -цхьа хаттар кхетаме дан

внешкольный, -ая -ое школал арахьа*ра; ~ая работа - школал арахьара болх

внешнеполитический, -ая, -ое арахьарчу политикин; ~ курс - арахьарчу политикин курс

внешнеторговый, -ая, -ое арахьарчу механ; ~ые связи- арахьарчу механ з1енаш

внешний, -яя, -ее в разн. знач. т1ехулара, арахьара; ~ий вид – т1ехулара куц; ~яя политика - арахьара политика; ~ий угол - арахьара маь1иг; ~ий мир -арахьара дуьне; ~е (нареч.) он спокоен –т1ехула сапарг1ат ву иза

внешность ж куц, васт; приятная ~ - безаме куц

внештатный, -ая, -ое штатехь доцу; ~ сотрудник - штатехь воцу къинхьегамча

вниз нареч. чу=, охьа=; бежать ~ - охьаида; ~ по лестнице - лами т1ехула охьа; спуститься ~ -охьавосса; ~ по .реке - хица охьа ; ~ головой - [корта] 1ункар

внизу нареч. лахахь

вникать несов., вникнуть сов., во что- духе кхиа, кхета; ~ в суть дела – г1уллакхан духе кхиа; ~ в слова учителя - хьехархочун дешнех кхета

внимание с тергам, терго; слушать со ~-ем - тергамца ладог1а; оставить без ~я - тер*гам ца бан

внимательность ж тергам [хилар], терго [хилар]

внимательный, -ая, -ое тидаме, тергаме; ~ый ученик - тергаме дешархо; он ~о-[нареч.) слушал - цо тергам беш ладуг1ура

вничью нареч. цхьа а ца тоьлуш; закон*чить партию ~ - цхьа а ца тоьлуш, бал чекхбаккха

внове в знач. сказ.: ему всё ~ - цунна дериг а керла ду

вновь нареч. 1) (снова) юха; увидеться ~ -юха а ган 2) (только что) керла; ~ при*бывший - керла т1евеанарг

внук м (сын сына) к1ентан к1ант; (сын дочери) йоь1ан к1ант; внуки мн. собир. (дети сына) к1ентан бераш; (дети дочери) йоь1ан бераш; старик с детьми и ~ами -воккха стаг берашций, к1ентан берашций

внутренней, -яя, -ее в разн. знач. чоьхьара, чуьра; ~ие двери -чуьра не1арш; ~ее море - чоьхьара х1орд; ~ие законы разви*тия языка -мотт кхиаран чуьра законаш; ~яя торговля -чоьхьара махлелор; ~ий угол мат. чоьхьара са ; ~ие болезни - кийрара лазарш

внутренность ж 1) (внутренняя часть) чоь; ~ть дома – ц1енойн чоь 2) мн. ~ти (нутро) кийра; (внутренние органы) чо-ко, дог-пах; чуьйраш (кишки)

внутри нареч. и предог с род. п. юккъехь; все люди находились ~ - берриш а нах юк*къехь бара; ~ города – г1али юккъехь

внутри= «=чуьра», «чоьхьара» маь1на долу чолхечу дешнийн хьалхара дакъа, мас.: внутригосударственный - пачхьалкхан чоь*хьара

внутривенный, -ая, -ое пхенаш чуьра; ~ое вливание - пхенаш чу молха тохар

внутрипартийный, -ая, -ое партин чоь*хьара; ~ая демократия - партин чоьхьара демократи

внутрь нареч. и предлог с род. п. чу, юккъе; повернуть острым концом ~ -ира юьхьиг чухьовзо; войти ~ дома - ц1а чу даха

внучка ж (дочь сына) к1ентан йо1; (дочь дочери) йоь1ан йol; бабушка со своими ~ми - денана шен к1ентан берашца

внушать несов. см. внушить ; ~ть опасения - даг чу кхерам тийса; он ~ет мне отвращение - цо шех дог ца лотуьйту

внушение с 1. (воздействие) передаётся масдаром побуд. формы типа дайтар 2. (наставление) хьехам; родительские ~я -ден-ненан хьехамаш

внушительный, -ая, -ое (значительный) дикка [дог]; ~ая сила- дикка ницкъ; ~ый вид -дика куц-кеп; ~ое слово- дог тешо дош; ~о (нареч.) говорить - тешош дийца

внушить сов., что кому, перев. побуд. формой глаголов: ~ чувство жалости - къахетийта; ~ кому-л. какую-л. мысль- цхьанна цхьа ойла дагаяийта

внятность ж къаьсташ хилар; ~ речи - къамел къаьсташ хилар

внятный, -ая, -ое къаьсташ [долу]; ~ое произношение- къаьсташ алар; он говорил ~о (нареч.)- цо къастош дуьйцура

внять сов., кому-чему тергаме хила; хаза; ~ чьей-л. просьбе- цхьаьннан дехарна тергаме хила

во «в» метта шала мукъазчу элпашна хьалха лела дешхьалхе, мас.: во двор- керта, во сне – г1енахь, во рту - багахь

во= «в» метта й-ний, о-ний, цхьацца цхьаьнадог1угу мукъазчу элпашна хьалха лела дешхьалхе, мас.: войти - чудала, воору*жить - герз дала, вогнуть- чусатто

вобла ж чабакх-ч1ара

вобрать сов., что 1) (всосать, втянуть) чуоза; земля вберёт всю влагу -лаьтто ерриге а т1уналла чуузур ю; ~ воздух - xlo чуоза 2) что у кого (перенять) схьаэца; ~ в себя всё лучшее - дерриг диканиг схьаэца

вовек, вовеки нареч. 1) (вечно, навек) гуттар, даим 2) (с отриц.— никогда) цкъа а; ~ не забуду - цкъа а дицлур дац

вовлекать несов., вовлечь сов., кого-что во что юкъаоза; ~ в работу- балха юкъа оза

вовне нареч. арахь

вовремя нареч. шен хен[н]ахь; явиться ~ - шен хеннахь ван; не ~ попал- шен хенахь ца кхечи

вовсе нареч. разг.: ~ не требуется - эшшане а ца оьшу; я ~ этого не хочу- иза лаъане а ца лаьа суна

вовсю нареч. разг. ма-хуьллу; луна све*тит ~ -бутт ма-хуьллу серлабаьлла; бежал ~ - ма-хуьллу ведира

во-вторых вводн. сл. шолг1а-делахь

вогнать сов. 1) кого во что (загнать) чулалла 2) что во что (вбить) чутоха, часто понуд. ф.; ~ гвоздь в стену- хьостам пенах чу тоха ;~ в гроб -коша волла; ~ в краску- ц1ийвалийта; ~ в пот- хьацар тохийта

вогнутый, -ая, -ое чусеттина, чутаь1на, чукхетта; ~ое стекло- чусеттина ангали

вогнуть сов., что чусатто, чута1о

вогнуться сов. чусатта, чутаТа

вода ж в разн. знач. хи; колодезная ~ - г1унан хи; родниковая ~ - шовда[нан хи]; стоячая ~- сецна лаьтта хи; дождевая ~ -дог1анан хи; пресная ~ -теза хи; идти по воду- хи дан ваха; фруктовая ~- стоьмийн хи; минеральные воды -дарбанан хиш; дер*жаться на воде - хи т1ехь сацавала; спу*стить судно на воду- хикема хи т1е хеца; ехать по воде (или водой) -хица ваха ; седьмая ~ на киселе - хьожа кхетта гергарниг; чистой воды – ц1ена бакъ; как рыба в воде - хи чохь ч1ара санна; как в воду канул -хи чу боьжна т1улг санна д1авайра; как в воду опущенный - хи чу 1оьттича санна; воды не замутит- бага боьллича п1елг а 1овшур бац; их водой не разольёшь -уьш хица а къасталур бац; быть тише воды, ниже травы - тийна-таь1на хила; много воды утекло - дукха хиш д1аихна; лить воду на чью-л. мельницу- цхьаьннан беранна т1е хи дитта; толочь воду в ступе - махка чохь хи эта; вывести кого-л. на чистую воду - цхьаъ ма-варра гучуваккха (или 1ораваккха); выйти сухим из воды - коьртара чо а ца бужуш, к1елхьарвала

водворение с 1. (по гл. водворить) 1) да*ха хаор 2) перен. д1ах1оттор 2. (по гл. водвориться) 1) даха хаар 2) перен. д1ах1оттар

водворить сое. 1) кого-что, куда (посе*лить) даха хао; ~ в новый дом -керлачу ц1а чу баха ховшо 2) что перен. (устано*вить) д1ах1отто; ~ порядок- къепе д1ах1отто

водвориться сов. I) где (поселиться) даха хаа; ~ться в новом доме- керлачу ц1еношкахь ваха хаа 2) перен. (установиться) д1ах1отта; ~лся порядок - къепе д1ах1оьттира

водевиль м театр, водевиль (илли а олуш, йоцца язйина пьеса)

водитель м лелорхо; ~ автобуса - автобус лелорхо

водительский, -ая, -ое лелорхочун; ~ие права - лелорхочун бакъонаш

водить несов. 1) кого (вести, сопровож*дать) дига, лело; я вожу детей на про*гулку - ас бераш лела дуьгу; ~ слепого – б1аьрзениг лело 2) что (управлять) лело; он водит автобус - цо автобус лелайо; он много лет води