Amazonka2

Пеш

Буьйса ю тийналлин юргIа тIеийзош,
Сан цхьалха кор детта седано-хьешо.
Дос догуш тесна кIур шен багахь сийсош,
Оти чохь хинкIаш йо поппаран пешо.

Сатаса дисина сахьташ а лоьруш,
Йоьлху и, кIуьрзаш а хьоькхуш шен бетах.
Бода шен пилтано багорна кхоьруш,
Хета и дIо сонехь хьуьйш санна меттах.

Шех йогIу хьожанаш ю моьттуш къаьхьа,
ХIусаман садеIар къинтIера дохуш,
Ма-хетта шовкъе и-м яга ца яьхьа,
Со - адам - доллушехь шен цIарехь дохлуш.

Алуне ша эриг шабарца олуш,
Пеш цIийза сов тийна, кIезанах тарлуш.
Сан мерза наб йохарх шен бехк а болуш
Со кхетта хIунда ю и иштта ларлуш:

Сан пеш ю хьоьх йина, Даймехкан латта,
Цундела гур вац со вегавеш милла.
Лууш сан оти чохь со вохвеш латта
Кху Iаьнан буьйсанна хьо бен ца хилла.

Туьнкалг ю цхьа меже хьох йинчу пешан.
Тхов тIехь цо шен ха до, кIур лестош сийна,
Iаьнаре нур хьоьстуш седарчех лешан,
Дуьнене хоуьйтуш со хилар дийна...

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

К1орггера дахаран философин маь1на ийдо 1илмана х1окху шен байташкахь, шен ерриг а кхоллараллехь а санна. Васташ чолхе делахь а, нохчийн маттах дика кхетачаьрга ойла йойтуш ю поэтан байташ. Дела реза хуьлда цунна!

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

***
Нагахь со дIаводахь,
бIаьстенан бай ведбеш хуьта,
Къиношца техкаян
генарчу махкара огар,
Со везаш йолчу ахь
латор бу елхаран къуьда,
Ткъа со ца везачу йоIа -
шен еларан стогар.
Амма со цIаверзахь
шарам бан сайн деган уьйтIа,
Юха а бIостане хир ду-кха
шуьшинна со гар:
Суна ца езачу ахь
сица латор бу стогар
Ткъа суна езачо -
ша динчу маренан къуьда...
И ши дух серлонан
дина сайн бIаьргашна хьарам,
Вайшиннан эшамах
бийр бу ас безамна барам...

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

Дахаре

Хенан сиркхо — наб тIегIерташ, бIаьргийн хIоаш луьйсуш,
Дахар, и хьан маьIна довза сан а дийзи-те?
Сан механа еза йоцу гIеметталла къуьйсуш,
Кхиэлан туька гатъеш, хIуьтту-кх шераш гийзиге…

Кхача гIерта юьхь сан хершнийн гезгамашин кара,
СингIаш хьега девлла баьрзнех эгначу гIанийн…
Амма дегI сан боддинехь а, лагI ца йи ахь хIара
Деган Iомахь буру хьийзо шовкъийн кIуркIмани…

Ца юсторна нехан хьокъо сан рицкъанан ворта,
ХIуьтту хир ду теш хьо деган цIеналлина сан:
Ахь семанна даьтта хьаькхна сан оьмаран ворда
ТIера яц-кха, цIийзаш, адамашна кула ян…

Лиъна хьан нийсонан хьоста къинхетамза лакъон,
Вуонаш гIерташ диканийх дан шайна муьтIахь леш,
Елла-те ахь, «дахар» аьлла, хьайн цIе тилла бакъо
Кху деношна, уьш хиларх а, дIадовларца леш?..

Байтийн совнахдевлла генаш синан херхо хедош,
Сан ойланан бага юзуш дешнийн жираша,
Хьо го суна пхьуьйшахь, четахь хазахетар къедош —
Чохь а, тIехь а дашо динарг ирсан тираша…

Лалур доций хууш хьайга дог сан къийдалар,
Сих-сиха ахь соьга кховдош ши совгIат ду, дахар:
Ойланаш яр — син пардонна сийлахь даьIнаш дахар,
Илли алар — йоьрзуш йоцчу чевнах цIий далар…

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

* * *
ЦIу хуьлуш, син эрдаьбаьрче хьо яьлча,
Iеса ирс сан даго долийча худа,
Ца теша хьо лаьттахь кхиъна ю аьлча,
Стиглара сан даг тIе йоьссина зуда…

Хьан куьцан Iаткъам со ца волу ланза-м,
Туьллуш хьан амат сайн ойланийн кхерча…
Хьан карзахйийларан дIовш-мерза лазам
Лаьхьанах сан байтийн могIанех хьерча.

Хала ду суна хьо Iаьршашца къовса,
Лаьттахойн цIе хьуна гIушлакхехь туьллуш.
Ма Iаьржа дуьйхи сан иллино тховса,
Ахь хитIа ян делла дош коша дуьллуш…

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

Даймахке

Даймохк, ас хьан лаьттахь юьту коган хIора лар а
Лууш ву со хила хьан некъашна аьхна даар.
Шераш тIе мел кхийти, тIеттIа сан дегI дайдалар а
Ду шен йозаллица цунна лазон хьо цалаар.

Карахдаьлларг хьан чухчарин хица ламаз эца
Хьан тийналлин аз ца хаззал ма хир вац-кха къора...
Хьан мох оьшу суна, цициг санна, караэца,
Оьшу деган хьерахь аххьал хьан дарбане къора.

Оьшу: бIаьста - кийра тилла хьан маьлхан цIен гуьйриг,
Аьхка - коьртах мехий детта хьан воккха лор-догIа,
Гурахь - син туьтеш тIетаса хьан гIаргIулийн могIа,
Iай - иллешна бойнаш ян хьан мархийн къоьжа уьйриг.

Гуттар дакъа до ахь суна хьайн хьаналчу мулках,
Хууш эрна ас ца дойтий айхьа делла загIа,
Ирсан пенаш дуьтту ас хьан беттан шагатIулгах,
Сайн езачун кетIа буьхкуш хьан седарчийн жагIа.

Барзах тебаш, еъна, тоьхча Iожаллино хьиэх ка,
Со а хир ву хьуна лиъначарех сайна хила:
Хьан буц-ярийн тIийригаш а - кошан бертиг ехка,
Хьан дахкаран кIайн куьйгаш а - чуртан йоза дила...

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

На фестивале поэзии в Швеции звучала чеченская речь

С 9 по 15 октября 2006 года в шведском городе Хёрнесанде проходил традиционный ежегодный фестиваль поэзии, на котором выступали известные шведские поэты Кристиан Лундберг, Стиг Ларссон, Марие Силкеберг, Маттиас Алкберг, Ингрид Сторхолмен и другие.
Особенностью данного фестиваля явился факт, что один из фестивальных дней был полностью посвящён творчеству известного чеченского поэта Ильмана Юсупова, автора сборников стихов «Пасека времени», «Мечеть стойкости», «Колодец памяти».
Примечательно, что известный шведский поэт и писатель Ян Вольф-Ватц, который перевёл на шведский язык большое количество стихов Ильмана Юсупова, представляя чеченского поэта участникам и гостям фестиваля сказал, что шведская литература обрела себе новую сестру – поэзию вайнахских гор.
По первоначальному замыслу организаторов фестиваля Ильман должен был читать свои стихи на шведском языке, но жизнь, как всегда, внесла свои коррективы. Узнав, что перед ними будет выступать поэт из Чеченской Республики Ичкерия, собравшиеся на фестивале выразили большое желание услышать живую чеченскую речь. И было решено, что Ильман будет читать свои стихи на чеченском языке, а Ян Вольф-Ватц их переводы на шведский язык.
Долго читал поэт из Ичкерии свои стихи, а очарованная чеченским языком шведская аудитория с большим вниманием внимала его экспрессивной декламации. Позже в частных беседах с участниками фестиваля выяснилось, что шведы выразили удивление тем, что чеченский язык является таким мелодичным и певучим, как и их собственный.
А переводы стихов чеченского поэта на шведский язык, как и оригиналы, в ярких образах и метафорах обличали организаторов русско-чеченской войны, клеймили кремлёвских палачей, славили подвиги чеченских моджахедов, призывая мир не быть равнодушным к трагедии мужественного чеченского народа.
Надо сказать, что Ильман Юсупов и его переводчики Ян Вольф-Ватц и Карин Лиден почти закончили составление книги стихов чеченского поэта на шведском языке с условным названием «Не умирай, свобода». Есть надежда, что она в скором времени выйдет в одном из шведских издательств. («Чечен Пресс», 15.10.2006).

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

* * *
(Тимиргаев Хьасайне)

Кхелхи хьо. Барам тIехь юьртахойн коьшкала хиъна,
Волу хьо тIаьххьарчу юьхь-чаккхе йоцучу новкъа…
Дийначийн ойланех хьекхалуш, даI даккха кхиъна
И некъ а, меллаша лахьтичу буссушехь, бов-кха….

Даьстинчу лаьттах схьаеттало Iожаллин хьожа.
Стаг хьулвеш, сутара яраш ю и худа гIерташ.
Тийналло гIорасиз доькуьйту доIанан дош а,
Божарийн бIаьрхиша лоьлхуьйту стогаллех дерташ.

Къаьрзинчу йозанца чурт хьожу адамийн бIаьра-м,
Цецдолий шен когех хьаьрчинчу биъларчу борзах…
БIаьрзечу буоберах тера бу бассийна барам,
Дегнех каетташ бу лазаман гушбоцу морзах.

Хьан когийн баррамал шоръелла дуьненан майда
Верасийн пурбано, тхов беш, хьан чуртана тилли.
Назманийн гIийлачу мукъамна доьгIна дац айдан
Хьан озан гIорранал жимделла дахаран илли.

Хьан кхиэлан ворданан кегъелла дIаевлла милкаш
Ден деган дилханах кIоргга чуйиссина уьрсах,
Доцачу хьан ирсан хеназа дIаяйна милташ
Лан ма-ллу йоьттина хьан ненан гIайгIанан кIуьрзах…

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Dodam

__________________
"..хьо бара уггаре боккха сан тамаша,
хьо яра уггаре йоккха сан къайле.. " (с)